کانورژن چیست و سود قفلشده چگونه محاسبه میشود؟
کانورژن از خرید سهم، خرید یک اختیار فروش و فروش یک اختیار خرید با قیمت اعمال یکسان و سررسید یکسان تشکیل میشود.
نتیجه سررسیدی این ساختار به قیمت نهایی دارایی پایه وابسته نیست و از همان ابتدا با قیمت سهم و پرمیوم دو اختیار مشخص میشود.
این نتیجه پیش از کارمزدها و هزینههای اجرایی محاسبه میشود و نباید از آن بهعنوان یک موقعیت «بدون ریسک» یاد کرد.
- دیدگاه بازار
- آربیتراژ
- بیشترین سود
- ثابت از ابتدا
- بیشترین زیان
- ثابت از ابتدا
- وجه تضمین
- ندارد
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 39: آربیتراژ (Arbitrage)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:00آربیتراژ چیست
- 01:45اصل نبودِ آربیتراژ
- 03:45برابری اختیار خرید و اختیار فروش
- 04:25مثال دو سبد
- 09:15فرمول و ارزش زمانی پول
- 12:45استراتژی کانورژن
- 13:45مثال روی اهرم
- 16:30وقتی قیمتها از منصفانه دور میشوند
- 18:00نگاه دیگر به کانورژن و محاسبهی سود
- 22:10لانگ باکس
- 25:50شورت باکس
- 28:50جمعبندی و برنامهی ادامهی دوره
آربیتراژ چیست
آربیتراژ یعنی خرید یک دارایی در یک بازار و فروش همزمانِ آن در بازار دیگر، با سود و بدون ریسک. مثال: اگر طلا در یک بازار 1,000 و در بازار دیگر 1,100 باشد، آربیتراژگر در اولی میخرد و در دومی میفروشد. جهت حرکت بعدی قیمت برای او مهم نیست.
اصل نبودِ آربیتراژ
وقتی چنین اختلافی پیدا شود، همه سراغ آن میروند: خرید در بازار ارزان قیمت را بالا میبرد و فروش در بازار گران قیمت را پایین میآورد. اختلاف خیلی زود از بین میرود.
پس فرض میشود فرصت آربیتراژ در بازار دوام ندارد. همین اصلِ ساده، پایهی مدلهای قیمتگذاری اختیار، از جمله بلکشولز، است.
برابری اختیار خرید و اختیار فروش
سهم 1,000 ریال است. یک اختیار خرید و یک اختیار فروش، هر دو با قیمت اعمال 1,000 ریال و یک سررسید، داریم. دو سبد بسازید:
- سبد اول: یک اختیار خرید بهعلاوهی 1,000 ریال پول نقد.
- سبد دوم: یک اختیار فروش بهعلاوهی خودِ سهم.
در سررسید:
- سهم 1,500 ریال شده: در سبد اول، اختیار خرید را اعمال میکنید و با 1,000 ریال، سهمِ 1,500 ریالی میگیرید. در سبد دوم، اختیار فروش بیارزش است و همان سهمِ 1,500 ریالی را دارید.
- سهم 700 ریال شده: در سبد اول، اختیار خرید بیارزش است و 1,000 ریال پول دارید. در سبد دوم، اختیار فروش را اعمال میکنید و سهم را 1,000 ریال میفروشید.
نتیجهی دو سبد همیشه یکی است؛ پس قیمت امروزشان هم باید یکی باشد، وگرنه فرصت آربیتراژ پیدا میشود.
فرمول و ارزش زمانی پول
قیمت اختیار خرید + قیمت اعمال = قیمت اختیار فروش + قیمت سهم
یک نکته: پولِ قیمت اعمال را در سررسید لازم دارید، نه امروز. امروز مبلغ کمتری کافی است که اگر با سود بدون ریسک سرمایهگذاری شود، تا سررسید به قیمت اعمال برسد. به این مبلغ «ارزش فعلی» میگویند. شکل دقیقتر:
قیمت اختیار خرید + ارزش فعلی قیمت اعمال = قیمت اختیار فروش + قیمت سهم
به این رابطه Put-Call Parity میگویند.
استراتژی کانورژن
سهم را میخرید، اختیار فروش میخرید و اختیار خرید میفروشید؛ با یک قیمت اعمال و یک سررسید (Conversion). نمودار سود و زیان یک خط صاف است: سود از اول معلوم است و به حرکت سهم بستگی ندارد.
سود = قیمت اعمال + قیمت اختیار خرید − قیمت سهم − قیمت اختیار فروش
مثال: اهرم 28,559 ریال است و 47 روز تا سررسید مانده. با قیمتهای تئوریک، اختیار خرید 26,000 ریالی 3,938 ریال و اختیار فروش 26,000 ریالی 394 ریال است.
26,000 + 3,938 − 28,559 − 394 = 985
985 ریال سود، حدود 3.9 درصد در 47 روز؛ تقریباً همان سود بدون ریسک بازار، مثل صندوق درآمد ثابت. با قیمتهای منصفانه، بیشتر از این به دست نمیآید.
وقتی قیمتها از منصفانه دور میشوند
سود حدود 5 درصد میشود. این مازاد بر سود بدون ریسک، همان فرصت آربیتراژ است. ارزانتر خریدنِ اختیار فروش هم همین اثر را دارد.
نگاه دیگر: فروش اختیار خرید و خرید اختیار فروش با یک قیمت اعمال، همان فروش مصنوعی سهم است. کانورژن یعنی خرید سهم بهعلاوهی فروش مصنوعیِ آن.
لانگ باکس
چهار پایه دارد: یک اسپرد صعودی خرید و یک اسپرد نزولی فروش، روی همان دو قیمت اعمال (Long Box).
- خرید اختیار خرید با قیمت اعمال پایین و فروش اختیار خرید با قیمت اعمال بالا.
- خرید اختیار فروش با قیمت اعمال بالا و فروش اختیار فروش با قیمت اعمال پایین.
در سررسید، هر جا سهم باشد، این ترکیب دقیقاً به اندازهی فاصلهی دو قیمت اعمال میارزد. با پرداخت پول باز میشود.
مثال روی اهرم، با قیمتهای اعمال 26,000 و 28,000 ریال و قیمتهای تئوریک: هزینهی کل 1,925 ریال است.
2,000 − 1,925 = 75
75 ریال سود ثابت، باز هم حدود 3.9 درصد در 47 روز. مثل این است که برای خودتان یک صندوق درآمد ثابت ساخته باشید. اگر پایههای خرید را ارزانتر بخرید یا پایههای فروش را گرانتر بفروشید، سود از نرخ بدون ریسک بیشتر میشود.
شورت باکس
برعکسِ لانگ باکس: اسپرد صعودی فروش بهعلاوهی اسپرد نزولی خرید (Short Box). با دریافت پول باز میشود و در سررسید باید فاصلهی دو قیمت اعمال را بپردازید.
با قیمتهای منصفانه، 75 ریال زیان ثابت دارد؛ یعنی مثل این است که با نرخ بدون ریسک وام گرفته باشید. اگر قیمتها از منصفانه دور شوند، ممکن است همین ترکیب سود ثابت بدهد.
جمعبندی
- این فرصتها در بازار پیش میآیند، ولی دوام ندارند.
- با قیمتهای منصفانه، سود این استراتژیها نزدیک سود بدون ریسک بازار است.
- بخش استراتژیها اینجا تمام میشود. جلسههای بعد دربارهی ارزشگذاری و مدل بلکشولز، نوسانپذیری و یونانیهاست؛ استراتژیهای پیشرفتهتر بعد از آن میآیند.
ساختار موقعیت
کانورژن سه جزء دارد:
- خرید دارایی پایه
- خرید 1 اختیار فروش (Put)
- فروش 1 اختیار خرید (Call) با همان قیمت اعمال و همان سررسید
برای اختیار فروش قیمت اختیار (پرمیوم) پرداخت میکنید و از فروش اختیار خرید پرمیوم دریافت میکنید.
در سررسید، ترکیب سهم و دو اختیار باعث میشود ارزش نهایی کل ساختار مستقل از قیمت نهایی دارایی پایه و برابر قیمت اعمال باشد.
اگر قیمت سهم پایینتر از قیمت اعمال باشد، اختیار فروش افت سهم را تا قیمت اعمال جبران میکند. اگر قیمت بالاتر از اعمال باشد، اختیار خرید فروختهشده رشد سهم بالاتر از اعمال را خنثی میکند.
به همین دلیل، نتیجه سررسیدی از ابتدا قابل محاسبه است؛ البته این محاسبه پیش از کارمزد، مالیات و سایر هزینهها یا جزئیات اجرایی بازار انجام میشود.
چه زمانی مناسب است و چه زمانی نه
کانورژن مانند یک استراتژی صعودی یا نزولی معمولی نیست، زیرا نتیجه سررسیدی آن به جهت حرکت قیمت دارایی پایه وابسته نمیماند.
در این ساختار، مهمترین موضوع رابطه میان قیمت خرید سهم، قیمت اعمال، پرمیوم اختیار فروش و پرمیوم اختیار خرید است. اگر حاصل این چهار جزء مثبت باشد، یک سود سررسیدی قفلشده پیش از هزینهها به دست میآید؛ اگر صفر باشد، نتیجه پیش از هزینهها خنثی است؛ و اگر منفی باشد، زیان از ابتدا در ساختار قیمتها وجود دارد.
بنابراین حرکت بعدی سهم، چه صعودی و چه نزولی، فرمول نتیجه سررسید را تغییر نمیدهد.
از نظر نوسان نیز تغییر ارزش روزانه دو اختیار میتواند قیمت جاری موقعیت را تغییر دهد، اما اگر ساختار تا سررسید نگهداری شود، نتیجه نهایی طبق رابطه سررسیدی تعیین میشود.
سود، زیان و نقطهی سربهسر
نتیجه سررسیدی بهازای هر سهم از این رابطه ساده به دست میآید:
قیمت اعمال − قیمت خرید سهم − پرمیوم پرداختی اختیار فروش + پرمیوم دریافتی اختیار خرید
اگر حاصل مثبت باشد، این مقدار سود قفلشده پیش از کارمزدهاست.
اگر حاصل منفی باشد، همین مقدار با علامت منفی زیان قفلشده پیش از هزینهها خواهد بود.
در کانورژن یک نقطهی سربهسر وابسته به قیمت دارایی پایه در سررسید مانند بسیاری از استراتژیهای دیگر وجود ندارد، زیرا تغییر قیمت دارایی پایه از ساختار نهایی حذف میشود.
شرط سربهسر ساختاری زمانی برقرار است که:
قیمت اعمال − قیمت خرید سهم − پرمیوم اختیار فروش + پرمیوم اختیار خرید = 0
یعنی نتیجه از ابتدا پیش از هزینهها صفر باشد.
یک مثال عددی
- بیشترین سود
- +35+35,000 در هر قرارداد
- بیشترین زیان
- ندارد
- نقطهی سربهسر
- ندارد
- پرمیوم خالص پرداختی
- 3535,000 در هر قرارداد
این اعداد فرضیاند.
فرض کنید:
- خرید 1,000 سهم با قیمت 980
- قیمت اعمال اختیارها: 1,050
- خرید اختیار فروش با پرمیوم 90
- فروش اختیار خرید با پرمیوم 55
- اندازه قرارداد: 1,000 سهم
حالا سه قیمت متفاوت در سررسید را بررسی کنید.
سناریوی 1: قیمت سررسید 800
اختیار خرید فروختهشده ارزش ذاتی ندارد.
در مقایسه با هزینه 1,015:
1,050 − 1,015 = 35 سود بهازای هر سهم
سناریوی 2: قیمت سررسید 1,050
هر دو اختیار در مرز قیمت اعمال هستند و ارزش ذاتی آنها صفر است.
سناریوی 3: قیمت سررسید 1,300
اختیار فروش ارزش ذاتی ندارد.
بنابراین در هر سه قیمت، نتیجه سررسیدی یکسان است. این سود 35,000 پیش از کارمزدها، مالیات و سایر هزینههای اجرایی است و به معنی ادعای «بدون ریسک» بودن موقعیت نیست.
وجه تضمین
کانورژن وجه تضمین نیاز ندارد؛ اختیار خرید فروختهشده با اعلام مشتری و مسدود شدن سهم پایه پوشش داده میشود و اختیار فروش نیز یک موقعیت خرید است.
اثر گذشت زمان و تغییر نوسان
پیش از سررسید، تغییر زمان و نوسان میتواند ارزش بازار اختیار خرید و اختیار فروش را تغییر دهد و در نتیجه ارزش جاری کل موقعیت نوسان داشته باشد.
با نزدیک شدن به سررسید، ارزش زمانی دو اختیار کاهش پیدا میکند و ارزش آنها بیشتر به رابطه قیمت سهم و قیمت اعمال وابسته میشود.
افزایش نوسان معمولاً ارزش هر دو اختیار را افزایش میدهد؛ یکی از آنها خریداری و دیگری فروخته شده است. بنابراین اثر جاری نوسان روی کل موقعیت ترکیبی است.
نکته اصلی این است که اگر ساختار تا سررسید با همان سه جزء باقی بماند، نتیجه سررسیدی از فرمول اولیه پیروی میکند و جهت نهایی حرکت سهم آن را تغییر نمیدهد.
خطاهای رایج
- نامیدن کانورژن بهعنوان معاملهای «بدون ریسک» و نادیده گرفتن هزینهها و جزئیات اجرایی.
- محاسبه سود فقط از اختلاف قیمت سهم و قیمت اعمال و حذف یکی از دو پرمیوم.
- تصور اینکه افزایش یا کاهش شدید قیمت سهم نتیجه سررسیدی ساختار کامل را تغییر میدهد.
- مقایسه فرصتها بدون در نظر گرفتن نقدشوندگی هر سه جزء و فاصله قیمت خرید و فروش اختیارها.
- نادیده گرفتن کارمزدها و سایر هزینههای معامله در مقایسه سود قفلشدههای کوچک.
چطور موقعیت خوب پیدا کنیم
در کانورژن، کیفیت قیمتگذاری هر سه جزء اهمیت دارد. قیمت سهم، پرمیوم اختیار فروش و پرمیوم اختیار خرید همگی مستقیماً وارد نتیجه قفلشده میشوند.
نقدشوندگی هر دو اختیار و فاصله قیمت خرید و فروش آنها را بررسی کنید، زیرا تفاوت کوچک در قیمت اجرای یکی از پایهها میتواند نتیجه نهایی را تغییر دهد. این موضوع زمانی مهمتر میشود که سود قفلشده محاسباتی کوچک باشد.
زمان تا سررسید نیز باید در مقایسه فرصتها دیده شود، زیرا یک نتیجه یکسان برای دورههای زمانی متفاوت معنای یکسانی ندارد؛ بدون آنکه لازم باشد برای این مقایسه وعده یا توصیهای درباره بازده آینده مطرح شود.
صفحهی استراتژیهای دکتر آپشن ترکیبهای قابل اجرای کانورژن را روی دادهی زنده فهرست میکند و سود و زیان، وجه تضمین و فیلترهای دلخواه را در اختیار شما میگذارد. برای این استراتژی، مهمترین مقایسه اختلاف میان ارزش قفلشده در قیمت اعمال و هزینه کل واقعی ساخت موقعیت است؛ حتی تغییر کوچک در پرمیوم یکی از دو اختیار میتواند این اختلاف را جابهجا کند.
پرسشهای پرتکرار
چرا نتیجه کانورژن به قیمت سررسید سهم وابسته نیست؟
چون اختیار فروش افت سهم زیر قیمت اعمال را جبران میکند و اختیار خرید فروختهشده رشد سهم بالاتر از قیمت اعمال را خنثی میکند. در نتیجه ارزش نهایی ساختار در سررسید روی قیمت اعمال قفل میشود.
آیا کانورژن همیشه سود ایجاد میکند؟
خیر. نتیجه به قیمت خرید سهم و پرمیوم دو اختیار بستگی دارد و میتواند مثبت، صفر یا منفی باشد.
آیا میتوان کانورژن را بدون ریسک دانست؟
خیر. محاسبه قفلشده فقط ساختار سررسیدی را نشان میدهد و کارمزدها، هزینههای اجرایی، نقدشوندگی و جزئیات تسویه نیز اهمیت دارند.
نقطهی سربهسر کانورژن کجاست؟
یک قیمت خاص برای دارایی پایه بهعنوان سربهسر وجود ندارد. سربهسر زمانی است که خود فرمول نتیجه قفلشده پیش از هزینهها برابر صفر شود.
چرا اجرای قیمتها در این استراتژی مهم است؟
زیرا هر سه قیمت مستقیماً وارد نتیجه نهایی میشوند. حتی اختلاف کوچک میان قیمت محاسباتی و قیمت واقعی معامله میتواند سود قفلشده را کاهش دهد یا از بین ببرد.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
ابزار رایگان مرتبط
این صفحه آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. اعداد مثال فرضیاند و کارمزد معاملات در آنها حساب نشده است. قواعد اعمال، تسویه در سررسید، اخطاریهی وجه تضمین و کارمزدها را در صفحهی قواعد بازار اختیار معامله بخوانید.