کولار چیست و چطور سود و زیان سهم را محدود میکند؟
کولار از خرید یا نگهداری سهم، خرید یک اختیار فروش با قیمت اعمال پایینتر و فروش یک اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر تشکیل میشود.
اختیار فروش کف زیان را مشخص میکند و پرمیوم اختیار خرید فروختهشده میتواند بخشی از هزینه این پوشش را جبران کند.
در مقابل، سود صعودی سهم نیز در قیمت اعمال اختیار خرید فروختهشده محدود میشود.
- دیدگاه بازار
- پوششی
- بیشترین سود
- محدود
- بیشترین زیان
- محدود
- وجه تضمین
- ندارد
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 27: کولار (Collar)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:00کالر چیست
- 02:15برای چه بازاری است و نمودار آن
- 04:25مثال
- 06:25بهترین زمان اجرا
- 08:50فرصتها و ریسکها
- 11:00رشد سهم: رول آپ اختیار خرید
- 15:15رشد سهم: انتقال به سررسید بعد
- 16:25رشد سهم: بازخرید اختیار خرید
- 17:55افت سهم: رول داون اختیار فروش
- 19:10افت سهم: رول داون اختیار خرید
- 20:15افت سهم: اعمال اختیار فروش
- 21:45جمعبندی
کالر چیست
سه پایه دارد: سهم پایه را دارید، یک اختیار فروش میخرید و یک اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر میفروشید (Collar). دو پایهی اول همان پروتکتیو پوتِ جلسهی قبل است؛ پایهی سوم برای این است که هزینهی آن بیمه جبران شود و در بیشتر وقتها تقریباً رایگان دربیاید.
- قیمت اعمال اختیار فروش، کفِ قیمت فروش سهم شماست.
- قیمت اعمال اختیار خرید، سقف آن است.
سود و زیان در این بازه بسته میشود و افت شدید یا رشد شدید اثری ندارد.
برای چه بازاری است
- مناسب: بازار خنثی یا صعودی کمشتاب.
- نامناسب: وقتی انتظار صعود پرشتاب دارید؛ چون سقف سود بسته است.
مثال
سهم 10,000 ریال است. اختیار فروش 9,500 ریالی میخرید و اختیار خرید 11,000 ریالی میفروشید.
- اگر سهم افت کند، زیان از 5 درصد بیشتر نمیشود.
- اگر سهم رشد کند، سود تا 10 درصد میرسد و همانجا میایستد.
- اگر پرمیوم دو اختیار برابر باشد، استراتژی بدون هزینه اجرا شده است.
بهترین زمان اجرا
سهمی را از قبل خریدهاید و سود خوبی داده است. مرددید: اگر بفروشید، ممکن است از رشد بعدی جا بمانید؛ اگر نگه دارید، ممکن است سهم بریزد و سودتان از دست برود. با کالر، بخش بزرگی از سودِ بهدستآمده را قفل میکنید و تا قیمتی که فکر میکنید سهم به آن میرسد، در رشدش شریک میمانید.
فرصتها و ریسکها
- فرصت: حفاظت قطعی در برابر ریزش، هزینهی بیمهی نزدیک به صفر، آرامش در نگهداری سهم و امکان تغییر موقعیت در میانهی راه.
- ریسک: اگر تا سررسید کاری نکنید و سهم تند رشد کند، از سود بالاتر از سقف جا میمانید و اختیار خرید اعمال میشود؛ یعنی باید سهم را واگذار کنید.
- نقدشوندگی: اختیارهای پرمعامله انتخاب کنید؛ وگرنه اقدامهای بعدی سخت میشود.
رشد سهم: سه اقدام
- رول آپ اختیار خرید: سهم به 11,000 ریال رسیده و فکر میکنید رشد ادامه دارد. اختیار خرید 11,000 ریالی را بازخرید میکنید و اختیار خرید 12,000 ریالی میفروشید. اختیار فروش سر جایش میماند. معمولاً مبلغ کمی باید بپردازید؛ مثلاً 100 ریال. اگر سهم به 12,000 ریال برسد، سود 1,900 ریال است، در برابر 1,000 ریالِ حالت قبل.
12,000 − 10,000 − 100 = 1,900
- انتقال به سررسید بعد: سهم روی 10,500 ریال درجا میزند و سررسید نزدیک است. هم اختیار فروش و هم اختیار خرید را به سررسید بعدی منتقل میکنید. معمولاً پرمیوم زمانی دریافت میکنید، سربهسر پایینتر میآید و دورهی حفاظت تمدید میشود.
- بازخرید اختیار خرید: اگر انتظار رشد شدید دارید، اختیار خرید را بازخرید کنید. موقعیت به پروتکتیو پوت تبدیل میشود: سهم بیمه دارد و سود دیگر سقف ندارد. بازخرید گرانتر از قیمت فروشِ اول تمام میشود؛ این هزینهی باز کردن سقف است.
افت سهم: سه اقدام
- رول داون اختیار فروش: سهم به 9,000 ریال رسیده است. اختیار فروش 9,500 ریالی را که گران شده میفروشید و اختیار فروش 8,500 ریالی میخرید. سودِ این جابهجایی بخشی از زیان سهم را جبران میکند و کفِ تازه 8,500 ریال است.
- رول داون اختیار خرید: سهم به 9,500 ریال رسیده و اختیار خرید 11,000 ریالی تقریباً بیارزش شده است. آن را بازخرید میکنید و اختیار خرید 10,000 ریالی میفروشید؛ مثلاً با 200 ریال دریافت. قیمت تمامشدهی سهم پایین میآید؛ در عوض سقف سود هم پایینتر میآید.
- اعمال اختیار فروش: سهم به 8,000 ریال رسیده و فکر میکنید برنمیگردد. اختیار فروش را اعمال میکنید و سهم را 9,500 ریال میفروشید. زیان 500 ریال است؛ بدون این استراتژی 2,000 ریال بود.
10,000 − 9,500 = 500
جمعبندی
- کالر استراتژیای فعال است؛ باید مدام قیمت سهم و اختیارها را ببینید و بهموقع موقعیت را جابهجا کنید.
- بیشترین کاربرد را برای کسی دارد که کار اصلیاش سهامداری است و میخواهد سودِ یک سهم را نگه دارد.
- نماد کممعامله در اقدامهای بعدی دردسر میسازد.
ساختار موقعیت
کولار سه جزء دارد:
- خرید یا نگهداری 1,000 سهم از دارایی پایه
- خرید 1 اختیار فروش (Put) با قیمت اعمال پایینتر
- فروش 1 اختیار خرید (Call) با قیمت اعمال بالاتر
برای اختیار فروش قیمت اختیار (پرمیوم) پرداخت میکنید و از فروش اختیار خرید پرمیوم دریافت میکنید. اختلاف این دو مقدار، پرمیوم خالص موقعیت است.
اگر پرمیوم اختیار فروش بیشتر باشد، هزینه خالصی علاوه بر قیمت سهم پرداخت میشود. اگر ساختار قیمتها متفاوت باشد، ممکن است پرمیوم دریافتی بخش بزرگی از هزینه اختیار فروش را جبران کند.
اختیار فروش باعث میشود افت شدید سهم از یک سطح مشخص به بعد زیان بیشتری ایجاد نکند. اختیار خرید فروختهشده نیز در سمت مقابل باعث میشود رشد سود پس از رسیدن قیمت سهم به قیمت اعمال بالاتر متوقف شود.
چه زمانی مناسب است و چه زمانی نه
از نظر قیمت، کولار همچنان از رشد سهم تا محدوده قیمت اعمال اختیار خرید منتفع میشود، اما برای رشد بالاتر از این سطح سقف سود دارد.
در سمت نزولی، اختیار فروش باعث میشود بیشترین زیان محدود شود. اگر قیمت سهم پایینتر از قیمت اعمال اختیار فروش برود، ارزش اختیار فروش افت بیشتر سهم را جبران میکند.
این ساختار در واقع بخشی از پتانسیل سود صعودی را با محدود کردن ریسک نزولی مبادله میکند. به همین دلیل بررسی همزمان دو قیمت اعمال ضروری است.
از نظر نوسان، افزایش نوسان میتواند ارزش اختیار فروش خریداریشده و اختیار خرید فروختهشده را هر دو افزایش دهد. چون اثر این دو پایه در جهتهای متفاوت قرار دارد، نتیجه خالص نوسان به قیمتهای اعمال، زمان و موقعیت قیمت دارایی پایه بستگی دارد.
سود، زیان و نقطهی سربهسر
ابتدا پرمیوم خالص را مشخص میکنید:
پرمیوم خالص پرداختی = پرمیوم اختیار فروش − پرمیوم اختیار خرید فروختهشده
اگر مقدار حاصل مثبت باشد، این هزینه به قیمت خرید سهم اضافه میشود.
بیشترین زیان:
قیمت خرید سهم + پرمیوم خالص پرداختی − قیمت اعمال اختیار فروش
بیشترین سود:
قیمت اعمال اختیار خرید فروختهشده − قیمت خرید سهم − پرمیوم خالص پرداختی
نقطهی سربهسر:
قیمت خرید سهم + پرمیوم خالص پرداختی
در سمت پایین، قیمت اعمال اختیار فروش کف ارزش موقعیت را تعیین میکند و در سمت بالا، قیمت اعمال اختیار خرید سقف سود را مشخص میکند.
یک مثال عددی
- بیشترین سود
- +170+170,000 در هر قرارداد
- بیشترین زیان
- −180−180,000 در هر قرارداد
- نقطهی سربهسر
- 1,430
- پرمیوم خالص پرداختی
- 3030,000 در هر قرارداد
این اعداد فرضیاند.
فرض کنید:
- خرید 1,000 سهم با قیمت 1,400
- خرید اختیار فروش با قیمت اعمال 1,250 و پرمیوم 75
- فروش اختیار خرید با قیمت اعمال 1,600 و پرمیوم 45
- اندازه هر قرارداد: 1,000 سهم
اگر قیمت در سررسید 1,200 باشد، اختیار فروش 50 ارزش ذاتی دارد. ارزش اقتصادی نهایی ترکیب سهم و اختیار فروش معادل سطح 1,250 میشود:
1,430 − 1,250 = 180 زیان بهازای هر سهم
اگر قیمت به 1,700 برسد، رشد بالاتر از قیمت اعمال 1,600 سود بیشتری برای کل کولار ایجاد نمیکند و بیشترین سود همان 170,000 باقی میماند.
به این ترتیب، در این مثال بازه نتیجه نهایی از زیان حداکثری 180,000 تا سود حداکثری 170,000 محدود شده است.
وجه تضمین
کولار وجه تضمین نیاز ندارد؛ اختیار خرید فروختهشده با اعلام مشتری و مسدود شدن سهم پایه پوشش داده میشود و اختیار فروش نیز یک موقعیت خرید است، بنابراین تعهد اختیار خرید از طریق دارایی پایه پوشش داده شده است.
اثر گذشت زمان و تغییر نوسان
گذشت زمان همزمان بر اختیار فروش خریداریشده و اختیار خرید فروختهشده اثر میگذارد. کاهش ارزش زمانی اختیار فروش به زیان بخش پوششی است، در حالی که کاهش ارزش زمانی اختیار خرید فروختهشده از جهت دیگری میتواند به نفع موقعیت باشد.
نتیجه خالص به جایگاه قیمت سهم نسبت به دو قیمت اعمال بستگی دارد. اگر قیمت به یکی از دو مرز نزدیک باشد، اثر همان اختیار ممکن است اهمیت بیشتری پیدا کند.
افزایش نوسان نیز معمولاً ارزش هر دو قرارداد را افزایش میدهد. اختیار فروش خریداریشده از افزایش ارزش بهره میبرد، اما اختیار خرید فروختهشده نیز گرانتر میشود؛ بنابراین نمیتوان اثر نوسان را بدون توجه به ساختار کامل کولار ارزیابی کرد.
خطاهای رایج
- توجه صرف به محدود شدن زیان و نادیده گرفتن محدود شدن سود صعودی.
- نادیده گرفتن پرمیوم خالص در محاسبه نقطهی سربهسر واقعی موقعیت.
- مقایسه کولارها فقط براساس قیمت اعمال اختیار فروش و بدون توجه به سقف ایجادشده توسط اختیار خرید.
- انتخاب قراردادهایی با نقدشوندگی پایین یا فاصله زیاد قیمت خرید و فروش.
- بررسی جداگانه دو اختیار و ندیدن اثر همزمان آنها بر هزینه، کف زیان و سقف سود.
چطور موقعیت خوب پیدا کنیم
در کولار باید نقدشوندگی هر دو قرارداد اختیار را بررسی کنید. اگر یکی از آنها بازار ضعیفی داشته باشد، هزینه خالص ساخت یا تغییر موقعیت میتواند با محاسبات اولیه تفاوت داشته باشد.
فاصله قیمت خرید و فروش هر دو اختیار اهمیت دارد، زیرا پرمیوم خالص از اختلاف دو قرارداد به دست میآید و اجرای نامناسب هر پایه میتواند این عدد را تغییر دهد.
زمان تا سررسید نیز باید برای هر دو قرارداد یکسان و در مقایسه موقعیتها مشخص باشد. تغییر زمان میتواند هم هزینه اختیار فروش و هم پرمیوم دریافتی از اختیار خرید را تغییر دهد.
نسبت بیشترین سود و بیشترین زیان به هزینه کل موقعیت معیار مفیدی است، اما دو قیمت اعمال نیز اهمیت مستقیم دارند. قیمت اعمال پایینتر سطح پوشش را مشخص میکند و قیمت اعمال بالاتر سقف استفاده از رشد سهم را تعیین میکند.
صفحهی استراتژیهای دکتر آپشن کولارهای قابل اجرا را بر پایه دادهی زنده بازار فهرست میکند و سود و زیان، نقطهی سربهسر، وجه تضمین و فیلترهای دلخواه را نمایش میدهد. برای این استراتژی، فاصله قیمت فعلی سهم تا «کف پوشش» و «سقف سود» را همزمان مقایسه کنید؛ این دو فاصله نشان میدهند در برابر محدود شدن زیان، چه مقدار از فضای رشد سهم نیز محدود شده است.
پرسشهای پرتکرار
آیا کولار بیشترین زیان را محدود میکند؟
بله. اختیار فروش خریداریشده یک کف برای ارزش نهایی موقعیت ایجاد میکند و باعث میشود افت بیشتر سهم پس از آن سطح، زیان کل را افزایش ندهد.
آیا سود کولار نامحدود است؟
خیر. اختیار خرید فروختهشده باعث میشود سود کل در قیمت اعمال آن به سقف برسد و رشد بیشتر سهم سود اضافی برای ساختار ایجاد نکند.
پرمیوم خالص در کولار چه معنایی دارد؟
پرمیوم خالص تفاوت میان هزینه اختیار فروش و پرمیوم دریافتی از اختیار خرید است. این مقدار روی هزینه کل موقعیت و نقطهی سربهسر اثر مستقیم دارد.
تفاوت کولار با پروتکتیو پوت چیست؟
در پروتکتیو پوت فقط اختیار فروش برای پوشش نزولی خریداری میشود. در کولار علاوه بر آن، اختیار خرید نیز فروخته میشود تا بخشی از هزینه پوشش جبران شود، اما در مقابل سقف سود ایجاد میشود.
آیا کمترین پرمیوم خالص همیشه بهترین کولار است؟
خیر. کاهش هزینه ممکن است با تغییر قیمتهای اعمال و در نتیجه تغییر سطح پوشش نزولی یا سقف سود همراه باشد، بنابراین کل ساختار باید با هم مقایسه شود.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
ابزار رایگان مرتبط
این صفحه آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. اعداد مثال فرضیاند و کارمزد معاملات در آنها حساب نشده است. قواعد اعمال، تسویه در سررسید، اخطاریهی وجه تضمین و کارمزدها را در صفحهی قواعد بازار اختیار معامله بخوانید.