خرید باکس اسپرد چیست و سود قفلشده آن چگونه است؟
خرید باکس اسپرد از ترکیب اسپرد صعودی خرید و اسپرد نزولی فروش با دو قیمت اعمال یکسان تشکیل میشود.
ارزش نهایی ساختار در سررسید به قیمت دارایی پایه وابسته نیست و همیشه برابر فاصله دو قیمت اعمال است.
نتیجه خالص از ابتدا با کسر هزینه خالص از فاصله دو اعمال مشخص میشود؛ این نتیجه پیش از کارمزدهاست و میتواند مثبت، صفر یا منفی باشد.
- دیدگاه بازار
- آربیتراژ
- بیشترین سود
- ثابت از ابتدا
- بیشترین زیان
- ثابت از ابتدا
- وجه تضمین
- ندارد
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 39: آربیتراژ (Arbitrage)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:00آربیتراژ چیست
- 01:45اصل نبودِ آربیتراژ
- 03:45برابری اختیار خرید و اختیار فروش
- 04:25مثال دو سبد
- 09:15فرمول و ارزش زمانی پول
- 12:45استراتژی کانورژن
- 13:45مثال روی اهرم
- 16:30وقتی قیمتها از منصفانه دور میشوند
- 18:00نگاه دیگر به کانورژن و محاسبهی سود
- 22:10لانگ باکس
- 25:50شورت باکس
- 28:50جمعبندی و برنامهی ادامهی دوره
آربیتراژ چیست
آربیتراژ یعنی خرید یک دارایی در یک بازار و فروش همزمانِ آن در بازار دیگر، با سود و بدون ریسک. مثال: اگر طلا در یک بازار 1,000 و در بازار دیگر 1,100 باشد، آربیتراژگر در اولی میخرد و در دومی میفروشد. جهت حرکت بعدی قیمت برای او مهم نیست.
اصل نبودِ آربیتراژ
وقتی چنین اختلافی پیدا شود، همه سراغ آن میروند: خرید در بازار ارزان قیمت را بالا میبرد و فروش در بازار گران قیمت را پایین میآورد. اختلاف خیلی زود از بین میرود.
پس فرض میشود فرصت آربیتراژ در بازار دوام ندارد. همین اصلِ ساده، پایهی مدلهای قیمتگذاری اختیار، از جمله بلکشولز، است.
برابری اختیار خرید و اختیار فروش
سهم 1,000 ریال است. یک اختیار خرید و یک اختیار فروش، هر دو با قیمت اعمال 1,000 ریال و یک سررسید، داریم. دو سبد بسازید:
- سبد اول: یک اختیار خرید بهعلاوهی 1,000 ریال پول نقد.
- سبد دوم: یک اختیار فروش بهعلاوهی خودِ سهم.
در سررسید:
- سهم 1,500 ریال شده: در سبد اول، اختیار خرید را اعمال میکنید و با 1,000 ریال، سهمِ 1,500 ریالی میگیرید. در سبد دوم، اختیار فروش بیارزش است و همان سهمِ 1,500 ریالی را دارید.
- سهم 700 ریال شده: در سبد اول، اختیار خرید بیارزش است و 1,000 ریال پول دارید. در سبد دوم، اختیار فروش را اعمال میکنید و سهم را 1,000 ریال میفروشید.
نتیجهی دو سبد همیشه یکی است؛ پس قیمت امروزشان هم باید یکی باشد، وگرنه فرصت آربیتراژ پیدا میشود.
فرمول و ارزش زمانی پول
قیمت اختیار خرید + قیمت اعمال = قیمت اختیار فروش + قیمت سهم
یک نکته: پولِ قیمت اعمال را در سررسید لازم دارید، نه امروز. امروز مبلغ کمتری کافی است که اگر با سود بدون ریسک سرمایهگذاری شود، تا سررسید به قیمت اعمال برسد. به این مبلغ «ارزش فعلی» میگویند. شکل دقیقتر:
قیمت اختیار خرید + ارزش فعلی قیمت اعمال = قیمت اختیار فروش + قیمت سهم
به این رابطه Put-Call Parity میگویند.
استراتژی کانورژن
سهم را میخرید، اختیار فروش میخرید و اختیار خرید میفروشید؛ با یک قیمت اعمال و یک سررسید (Conversion). نمودار سود و زیان یک خط صاف است: سود از اول معلوم است و به حرکت سهم بستگی ندارد.
سود = قیمت اعمال + قیمت اختیار خرید − قیمت سهم − قیمت اختیار فروش
مثال: اهرم 28,559 ریال است و 47 روز تا سررسید مانده. با قیمتهای تئوریک، اختیار خرید 26,000 ریالی 3,938 ریال و اختیار فروش 26,000 ریالی 394 ریال است.
26,000 + 3,938 − 28,559 − 394 = 985
985 ریال سود، حدود 3.9 درصد در 47 روز؛ تقریباً همان سود بدون ریسک بازار، مثل صندوق درآمد ثابت. با قیمتهای منصفانه، بیشتر از این به دست نمیآید.
وقتی قیمتها از منصفانه دور میشوند
سود حدود 5 درصد میشود. این مازاد بر سود بدون ریسک، همان فرصت آربیتراژ است. ارزانتر خریدنِ اختیار فروش هم همین اثر را دارد.
نگاه دیگر: فروش اختیار خرید و خرید اختیار فروش با یک قیمت اعمال، همان فروش مصنوعی سهم است. کانورژن یعنی خرید سهم بهعلاوهی فروش مصنوعیِ آن.
لانگ باکس
چهار پایه دارد: یک اسپرد صعودی خرید و یک اسپرد نزولی فروش، روی همان دو قیمت اعمال (Long Box).
- خرید اختیار خرید با قیمت اعمال پایین و فروش اختیار خرید با قیمت اعمال بالا.
- خرید اختیار فروش با قیمت اعمال بالا و فروش اختیار فروش با قیمت اعمال پایین.
در سررسید، هر جا سهم باشد، این ترکیب دقیقاً به اندازهی فاصلهی دو قیمت اعمال میارزد. با پرداخت پول باز میشود.
مثال روی اهرم، با قیمتهای اعمال 26,000 و 28,000 ریال و قیمتهای تئوریک: هزینهی کل 1,925 ریال است.
2,000 − 1,925 = 75
75 ریال سود ثابت، باز هم حدود 3.9 درصد در 47 روز. مثل این است که برای خودتان یک صندوق درآمد ثابت ساخته باشید. اگر پایههای خرید را ارزانتر بخرید یا پایههای فروش را گرانتر بفروشید، سود از نرخ بدون ریسک بیشتر میشود.
شورت باکس
برعکسِ لانگ باکس: اسپرد صعودی فروش بهعلاوهی اسپرد نزولی خرید (Short Box). با دریافت پول باز میشود و در سررسید باید فاصلهی دو قیمت اعمال را بپردازید.
با قیمتهای منصفانه، 75 ریال زیان ثابت دارد؛ یعنی مثل این است که با نرخ بدون ریسک وام گرفته باشید. اگر قیمتها از منصفانه دور شوند، ممکن است همین ترکیب سود ثابت بدهد.
جمعبندی
- این فرصتها در بازار پیش میآیند، ولی دوام ندارند.
- با قیمتهای منصفانه، سود این استراتژیها نزدیک سود بدون ریسک بازار است.
- بخش استراتژیها اینجا تمام میشود. جلسههای بعد دربارهی ارزشگذاری و مدل بلکشولز، نوسانپذیری و یونانیهاست؛ استراتژیهای پیشرفتهتر بعد از آن میآیند.
ساختار موقعیت
خرید باکس اسپرد از چهار قرارداد همسررسید با دو قیمت اعمال پایین و بالا تشکیل میشود:
- 1 اختیار خرید (Call) با قیمت اعمال پایین خریداری میشود.
- 1 اختیار خرید با قیمت اعمال بالا فروخته میشود.
- 1 اختیار فروش (Put) با قیمت اعمال بالا خریداری میشود.
- 1 اختیار فروش با قیمت اعمال پایین فروخته میشود.
برای دو قرارداد خریداریشده قیمت اختیار (پرمیوم) میپردازید و از دو قرارداد فروختهشده پرمیوم دریافت میکنید.
ترکیب اختیارهای خرید یک اسپرد صعودی خرید میسازد و ترکیب اختیارهای فروش یک اسپرد نزولی فروش. هر دو اسپرد خریدنی هستند و در مجموع یک پرداخت نهایی ثابت ایجاد میکنند.
در سررسید، هر قیمتی که دارایی پایه داشته باشد، ارزش ذاتی خالص چهار قرارداد برابر فاصله دو قیمت اعمال خواهد بود. اگر قیمت زیر هر دو اعمال باشد، این ارزش از بخش اختیار فروش میآید؛ اگر میان دو اعمال باشد، بخشی از Call و بخشی از Put آن را میسازد؛ و اگر بالاتر از هر دو اعمال باشد، بخش Call همان مقدار را ایجاد میکند.
چه زمانی مناسب است و چه زمانی نه
خرید باکس اسپرد برخلاف یک استراتژی معمول صعودی یا نزولی به جهت حرکت قیمت دارایی پایه وابسته نیست.
موضوع اصلی، مقایسه هزینه خالص ورود با فاصله دو قیمت اعمال است. اگر هزینه خالص کمتر از فاصله دو اعمال باشد، نتیجه سررسیدی پیش از هزینهها مثبت است. اگر این دو برابر باشند، نتیجه پیش از هزینهها صفر است و اگر هزینه خالص بیشتر باشد، نتیجه قفلشده منفی خواهد بود.
بنابراین تغییر قیمت دارایی پایه پس از تشکیل موقعیت، رابطه سررسیدی را تغییر نمیدهد.
این ویژگی نباید به معنی «بدون ریسک» بودن ساختار تلقی شود. کارمزد، مالیات، قیمت اجرای واقعی چهار پایه، نقدشوندگی، جزئیات اعمال و تسویه و سایر عوامل اجرایی میتوانند بر نتیجه واقعی اثر بگذارند.
از نظر نوسان و گذشت زمان، ارزش جاری قراردادها پیش از سررسید ممکن است تغییر کند، اما اگر ساختار کامل تا سررسید باقی بماند، ارزش نهایی چهار پایه همان فاصله دو قیمت اعمال است.
سود، زیان و نقطهی سربهسر
ابتدا هزینه خالص را محاسبه کنید:
هزینه خالص = پرمیوم دو قرارداد خریداریشده − پرمیوم دو قرارداد فروختهشده
ارزش ثابت ساختار در سررسید:
قیمت اعمال بالا − قیمت اعمال پایین
نتیجه قفلشده بهازای هر سهم:
فاصله دو قیمت اعمال − هزینه خالص
اگر این عدد مثبت باشد، سود قفلشده پیش از کارمزدهاست. اگر منفی باشد، زیان قفلشده ایجاد شده است.
به دلیل مستقل بودن نتیجه از قیمت دارایی پایه، دو نقطهی سربهسر قیمتی وجود ندارد. قیمت دارایی پایه هر مقدار باشد، نتیجه سررسیدی یکسان است.
شرط سربهسر ساختاری زمانی برقرار است که:
هزینه خالص = فاصله دو قیمت اعمال
بنابراین در باکس اسپرد، سربهسر به قیمت دارایی پایه وابسته نیست.
یک مثال عددی
- بیشترین سود
- +10+10,000 در هر قرارداد
- بیشترین زیان
- ندارد
- نقطهی سربهسر
- ندارد
- پرمیوم خالص پرداختی
- 390390,000 در هر قرارداد
این اعداد فرضیاند.
فرض کنید:
- قیمت اعمال پایین: 1,100
- قیمت اعمال بالا: 1,500
- خرید Call پایین با پرمیوم 390
- فروش Call بالا با پرمیوم 145
- خرید Put بالا با پرمیوم 240
- فروش Put پایین با پرمیوم 95
- اندازه هر قرارداد: 1,000 سهم
خرید باکس اسپرد وجه تضمین نیاز ندارد؛ بنابراین سرمایه درگیر همان هزینه خالص است:
سرمایه درگیر = 390,000
در این ساختار بیشترین سود و کمترین سود به قیمت دارایی پایه وابسته نیستند؛ در این مثال نتیجه در همه قیمتهای سررسید همان 10,000 سود پیش از کارمزدهاست.
اکنون سه قیمت متفاوت را بررسی کنید.
اگر قیمت در سررسید 900 باشد:
اختیارهای خرید ارزش ذاتی ندارند.
اگر قیمت در سررسید 1,300 باشد:
دو قرارداد دیگر ارزش ذاتی ندارند.
اگر قیمت در سررسید 1,700 باشد:
در هر سه قیمت نتیجه یکسان است.
اگر در نمونهای دیگر هزینه خالص مثلاً 410 باشد، نتیجه قفلشده برابر 10 واحد زیان بهازای هر سهم خواهد بود. بنابراین مثبت بودن نتیجه ویژگی ذاتی باکس نیست و به قیمتهای واقعی ورود بستگی دارد.
وجه تضمین
خرید باکس اسپرد وجه تضمین نیاز ندارد، زیرا از دو اسپرد خریدنی تشکیل شده است و هر یک از این دو اسپرد در این ساختار همسررسید بهتنهایی نیز نیاز به وجه تضمین ندارد.
اثر گذشت زمان و تغییر نوسان
پیش از سررسید، ارزش بازار چهار قرارداد میتواند با تغییر قیمت دارایی پایه، زمان و نوسان جابهجا شود. بنابراین ارزش جاری کل موقعیت لزوماً در هر لحظه دقیقاً برابر ارزش نهایی سررسید نیست.
با نزدیک شدن به سررسید، ارزش زمانی اختیارها کاهش پیدا میکند و ساختار بیشتر به رابطه ثابت میان دو قیمت اعمال نزدیک میشود.
افزایش یا کاهش نوسان میتواند ارزش هر چهار پایه را تغییر دهد، اما چون دو قرارداد خریداری و دو قرارداد فروخته شدهاند، اثرها تا حدی در مقابل یکدیگر قرار میگیرند.
اگر ساختار کامل تا سررسید حفظ شود، نتیجه نهایی از فرمول فاصله دو اعمال منهای هزینه خالص پیروی میکند و قیمت نهایی دارایی پایه آن را تغییر نمیدهد.
خطاهای رایج
- معرفی خرید باکس اسپرد بهعنوان موقعیتی «بدون ریسک» و نادیده گرفتن هزینهها و جزئیات اجرایی.
- فرض مثبت بودن همیشگی نتیجه قفلشده بدون مقایسه هزینه خالص با فاصله دو قیمت اعمال.
- محاسبه فقط یکی از دو اسپرد و نادیده گرفتن جریان پرمیوم هر چهار قرارداد.
- جستجوی نقطهی سربهسر قیمتی برای دارایی پایه، در حالی که نتیجه سررسید مستقل از قیمت آن است.
- نادیده گرفتن نقدشوندگی و فاصله قیمت خرید و فروش چهار قرارداد در موقعیتهایی با سود قفلشده کوچک.
چطور موقعیت خوب پیدا کنیم
در خرید باکس اسپرد، قیمت اجرای هر چهار قرارداد اهمیت مستقیم دارد. اختلاف کوچک در یکی از پرمیومها میتواند هزینه خالص را تغییر دهد و یک نتیجه مثبت را به صفر یا حتی منفی تبدیل کند.
نقدشوندگی و فاصله قیمت خرید و فروش هر چهار پایه را بررسی کنید. در ساختاری که سود محاسباتی ممکن است نسبت به ارزش کل موقعیت کوچک باشد، هزینه اجرای نامناسب اهمیت بیشتری پیدا میکند.
زمان تا سررسید را نیز در مقایسه دو باکس در نظر بگیرید. دو نتیجه قفلشده یکسان با زمانهای باقیمانده متفاوت، شرایط یکسانی از نظر مدت درگیری سرمایه ندارند.
صفحهی استراتژیهای دکتر آپشن باکس اسپردهای قابل اجرا را روی دادهی زنده بازار فهرست میکند و سود و زیان، وجه تضمین و فیلترهای دلخواه را نمایش میدهد. برای خرید باکس اسپرد، مهمترین مقایسه میان فاصله دو قیمت اعمال و هزینه خالص واقعی ورود است؛ همین اختلاف نتیجه سررسیدی پیش از کارمزدها را مشخص میکند.
پرسشهای پرتکرار
آیا نتیجه خرید باکس اسپرد به قیمت سهم در سررسید وابسته است؟
خیر. اگر هر چهار پایه با همان قیمتهای اعمال و سررسید حفظ شوند، ارزش نهایی ساختار همیشه برابر فاصله دو قیمت اعمال است.
آیا خرید باکس اسپرد همیشه سودده است؟
خیر. اگر هزینه خالص از فاصله دو قیمت اعمال بیشتر باشد، نتیجه قفلشده پیش از کارمزدها منفی خواهد بود.
چرا دو نقطهی سربهسر برای این استراتژی وجود ندارد؟
چون تغییر قیمت دارایی پایه نتیجه سررسیدی را تغییر نمیدهد. سربهسر این ساختار زمانی رخ میدهد که هزینه خالص دقیقاً برابر فاصله دو قیمت اعمال باشد.
آیا میتوان این استراتژی را بدون ریسک دانست؟
خیر. محاسبه ثابت سررسید به معنی حذف کارمزد، نقدشوندگی، ریسک اجرای قیمت یا جزئیات اعمال و تسویه نیست.
درصد بازده خرید باکس چگونه محاسبه میشود؟
نتیجه قفلشده پیش از کارمزدها بر هزینه خالص پرداختی تقسیم میشود. در این ساختار هزینه خالص همان سرمایه درگیر اولیه است.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
ابزار رایگان مرتبط
این صفحه آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. اعداد مثال فرضیاند و کارمزد معاملات در آنها حساب نشده است. قواعد اعمال، تسویه در سررسید، اخطاریهی وجه تضمین و کارمزدها را در صفحهی قواعد بازار اختیار معامله بخوانید.