فروش اختیار فروش چیست و سود و زیان آن چگونه است؟
فروش اختیار فروش از فروش یک اختیار فروش و دریافت پرمیوم تشکیل میشود.
بیشترین سود به پرمیوم دریافتی محدود است، اما افت شدید دارایی پایه میتواند زیان بزرگی ایجاد کند.
این موقعیت وجه تضمین میخواهد و مقدار وجه لازم میتواند با تغییر شرایط بازار افزایش پیدا کند.
- دیدگاه بازار
- صعودی / خنثی
- بیشترین سود
- محدود
- بیشترین زیان
- بزرگ ولی محدود
- وجه تضمین
- دارد
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 30: فروش اختیار فروش (Short Put)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:00مقدمه
- 01:10فروش اختیار فروش چیست
- 04:05نوسانپذیری و ترس بازار
- 07:10مثال روی اهرم و نقاط مهم نمودار
- 09:45دو نوع فروشنده
- 14:15برای چه بازاری است
- 15:25مقایسه با کاور کال
- 25:30معیارهای انتخاب
- 32:10اقدامهای بعدی
- 33:40رشد سهم: صبر، نقد کردن، رول آپ
- 40:50رشد سهم: تبدیل به استرانگل فروش
- 43:45افت سهم: بستن و رول به سررسید دورتر
- 46:10افت سهم: تحویل گرفتن سهم
- 47:35افت سهم: تبدیل به اسپرد
- 53:10زمان اقدام و فهرست بازبینی
فروش اختیار فروش چیست
در برابر دریافت پرمیوم، اختیار فروش سهم را به دیگری میفروشید (Short Put). متعهد میشوید اگر خریدار در سررسید اعمال کند، سهم را به قیمت اعمال از او بخرید.
نقش شما مثل شرکت بیمه است: کسی که از افت قیمت میترسد اختیار فروش میخرد و شما این بیمه را میفروشید. بسیاری از معاملهگران باتجربه این استراتژی را از بهترین گزینهها میدانند.
نوسانپذیری و ترس بازار
وقتی دربارهی آیندهی سهم نااطمینانی زیاد است، نوسان ضمنی بالا میرود و اختیارهای فروش گران میشوند. همانجا فروش اختیار فروش گزینهی خوبی است؛ چون بیمه را گران میفروشید.
مثال و نقاط مهم نمودار
اهرم 34,620 ریال است و 50 روز تا سررسید مانده. اختیار فروش 30,000 ریالی در بازار 3,730 ریال معامله میشود.
سربهسر = قیمت اعمال − پرمیوم
30,000 − 3,730 = 26,270
- بیشترین سود: همان پرمیوم، 3,730 ریال؛ اگر سهم در سررسید بالای 30,000 ریال باشد.
- سربهسر: 26,270 ریال؛ یعنی اهرم باید بیش از 24 درصد افت کند تا زیان شروع شود.
- بیشترین زیان: اگر سهم تا صفر افت کند؛ یعنی بسیار بزرگ.
در آن روز قیمت تئوریک این اختیار حدود 238 ریال بود و نوسان ضمنی آن بالای 130 درصد؛ نمونهای از بازارِ ترسیده که در آن بیمه خیلی گران است.
دو نوع فروشنده
- برای درآمد: میخواهد اختیار فروش را گران بفروشد و پرمیوم بگیرد؛ دنبال مالک شدن سهم نیست.
- برای خرید سهم: سهمی را میخواهد ولی ارزانتر از قیمت امروز. مثال: سهم 1,100 ریال است و شما میخواهید در 1,000 ریال بخرید. بهجای انتظار، اختیار فروش 1,000 ریالی میفروشید.
در حالت دوم، نسبت به کسی که فقط منتظر میماند سه برتری دارید:
- اگر سهم به 1,000 ریال برسد، آن را 1,000 ریال منهای پرمیوم خریدهاید.
- اگر سهم پایین نیاید و بالا برود، پرمیوم برایتان میماند.
- میان قیمت اعمال و سربهسر هم هنوز زیان نکردهاید.
برای چه بازاری است
- صعودی کمشتاب: بهترین حالت.
- صعودی پرشتاب: زیان ندارد، ولی استراتژیهای دیگر سود بیشتری میدهند.
- نزولی کمشتاب: بسته به قیمت فروش، ممکن است هنوز سودده باشد.
- نزولی پرشتاب: اصلاً سراغ این استراتژی نروید.
مقایسه با کاور کال
نمودار سود و زیان این دو استراتژی یکشکل است و ریسکشان هم شبیه هم است. تفاوتها:
- سرمایه: در کاور کال باید خودِ سهم را بخرید. در مثال، خرید اهرم به 34,620 ریال و فروش اختیار خرید 38,000 ریالی به 1,340 ریال، 33,280 ریال سرمایه میخواهد. در فروش اختیار فروش فقط وجه تضمین لازم است که خیلی کمتر است؛ پس بازده نسبت به پولِ درگیر بیشتر میشود.
34,620 − 1,340 = 33,280
- وجه تضمین: در کاور کال، سهم وثیقه است و نگرانی نقدینگی ندارید. در فروش اختیار فروش، اگر سهم افت کند باید حساب را شارژ کنید.
- دسترسی: ممکن است کارگزاری اجازهی فروش اختیار فروش را به همهی مشتریان ندهد.
اگر فقط از دید معاملهی اختیار نگاه کنید، در بیشتر وقتها فروش اختیار فروش بهتر است. اگر میخواهید سهم را بلندمدت نگه دارید، کاور کال.
معیارهای انتخاب
- زمان تا سررسید: حدود 30 تا 45 روز. ارزش زمانیِ کافی میفروشید و برای واکنش هم وقت دارید. سراغ اختیارهای یکهفتهای نروید؛ یک حرکت ناگهانی زیان سنگینی میسازد.
- نوسان ضمنی: وقتی بفروشید که بالاست و اختیار گران است.
- قیمت اعمال: هر چه اختیار بیشتر در زیان باشد، احتمال موفقیت بیشتر و پرمیوم کمتر است. برآورد سرانگشتی از دلتا: اگر دلتای اختیار فروش حدود 0.15 تا 0.20 باشد، احتمال موفقیت حدود 80 تا 85 درصد است.
میان دو انتخاب با احتمال موفقیتِ برابر، آن را بردارید که بازده بیشتری دارد؛ و میان دو انتخاب با بازده برابر، آن را که احتمال موفقیتش بیشتر است.
رشد سهم: چهار اقدام
30 روز گذشته، 20 روز مانده و اهرم به 37,000 ریال رسیده است.
- صبر تا سررسید: اختیار بیارزش میشود و کل پرمیوم میماند.
- نقد کردن زودتر: اگر پیش از سررسید 50 تا 70 درصدِ سود به دست آمده، بازخرید کنید و سراغ موقعیت بعدی بروید. لازم نیست برای باقیماندهی کوچک، ریسک را تا سررسید نگه دارید.
- رول آپ: اگر فکر میکنید رشد ادامه دارد. اختیار 30,000 ریالی را 8 ریال بازخرید میکنید و اختیار فروش 34,000 ریالی را 236 ریال میفروشید.
3,730 − 8 + 236 = 3,958
دریافت کل 3,958 ریال و سربهسر تازه حدود 30,040 ریال میشود.
- تبدیل به استرانگل فروش: اگر فکر میکنید سهم از 42,000 ریال بالاتر نمیرود، اختیار خرید 42,000 ریالی را 215 ریال میفروشید.
3,730 + 215 = 3,945
دریافت کل بیشتر میشود؛ ولی حالا در طرف بالا هم ریسک دارید.
افت سهم: چهار اقدام
- بستن موقعیت: اگر تحلیلتان عوض شده و فکر میکنید سهم نزولی است، اختیار را بازخرید کنید و زیان محدود را بپذیرید.
- رول به پایین و به سررسید دورتر: اگر هنوز به رشد سهم باور دارید و فقط در زمانبندی اشتباه کردهاید. اختیار را بازخرید میکنید و اختیار فروشی با قیمت اعمال پایینتر و سررسید دورتر میفروشید. این در واقع بستن موقعیت قبلی و باز کردن موقعیتی تازه است.
- تحویل گرفتن سهم: اگر از مالک شدنِ این سهم ناراضی نیستید، در سررسید مبلغ قیمت اعمال را میپردازید و سهم را میگیرید. بعد میتوانید روی همان سهم کاور کال اجرا کنید و با پرمیوم آن بخشی از زیان را جبران کنید.
- تبدیل به اسپرد: با خرید یک اختیار فروش دیگر، زیان محدود میشود. در مثال، اهرم به 30,000 ریال رسیده و 20 روز مانده است.
اگر فکر میکنید سهم باز هم افت میکند، اختیار فروش 34,000 ریالی را 3,626 ریال میخرید؛ اسپرد نزولی میشود.
3,730 − 3,626 = 104
اگر فکر میکنید سهم برمیگردد، اختیار فروش 28,000 ریالی را 264 ریال میخرید؛ اسپرد صعودی میشود.
3,730 − 264 = 3,466
در این مثال هر دو حالت در سود قفل میشوند؛ فقط به این دلیل که اختیار اول خیلی گرانتر از قیمت تئوریک فروخته شده بود. با قیمتهای عادی چنین نمیشود. هر حالت را با قیمتهای همان روز خودتان بسنجید.
زمان اقدام
وقتی قیمت سهم به قیمت اعمال رسید، همانجا یکی از اقدامهای بالا را انجام بدهید. منتظر نمانید به این امید که سهم برگردد؛ زیان این استراتژی میتواند خیلی سنگین شود.
فهرست بازبینی
- کیفیت سهم: فقط روی سهمی اختیار فروش بفروشید که از مالک شدنش نگران نیستید.
- قیمت فروش: گران بفروشید. فروش نزدیک قیمت تئوریک یا پایینتر از آن توصیه نمیشود.
- حاشیهی امن: قیمت اعمال دستکم 10 تا 15 درصد پایینتر از قیمت سهم باشد.
- وجه تضمین: مهمترین نکته. اگر سهم افت کند و نتوانید حساب را شارژ کنید، مجبور میشوید موقعیت را در قیمت بد ببندید.
سود این استراتژی کوچک و پیوسته است و خطرش بزرگ و ناگهانی؛ بدون وجه تضمینِ کافی و سهمِ خوب سراغش نروید.
ساختار موقعیت
در این استراتژی:
- 1 اختیار فروش (Put) فروخته میشود.
در ابتدا قیمت اختیار (پرمیوم) را دریافت میکنید. اگر قرارداد در سررسید ارزش ذاتی نداشته باشد، این پرمیوم حداکثر سود موقعیت است.
اگر قیمت دارایی پایه به زیر قیمت اعمال کاهش پیدا کند، تعهد قرارداد افزایش مییابد و با افت بیشتر قیمت، زیان فروشنده بیشتر میشود.
برخلاف فروش اختیار خرید بدون پوشش، زیان نظری این موقعیت نامحدود نیست، زیرا قیمت دارایی پایه نمیتواند پایینتر از صفر برود؛ با این حال بیشترین زیان بالقوه میتواند بسیار بزرگتر از پرمیوم دریافتی باشد.
چه زمانی مناسب است و چه زمانی نه
ساختار فروش اختیار فروش با سناریویی سازگار است که قیمت دارایی پایه در سررسید بالاتر از قیمت اعمال باقی بماند یا افت آن محدود باشد.
افت شدید قیمت میتواند موقعیت را بهسرعت وارد زیان کند. بنابراین فقط مقدار پرمیوم دریافتی نباید مبنای ارزیابی ریسک قرار بگیرد.
افزایش نوسان معمولاً ارزش اختیار فروختهشده را بالا میبرد و میتواند برای فروشنده نامطلوب باشد. کاهش نوسان معمولاً اثر مخالف دارد.
گذشت زمان در صورت ثابت بودن سایر عوامل میتواند به کاهش ارزش زمانی قرارداد کمک کند، اما حرکت شدید قیمت ممکن است اثر آن را کاملاً تحتالشعاع قرار دهد.
سود، زیان و نقطهی سربهسر
بیشترین سود:
پرمیوم دریافتی
بیشترین زیان نظری زمانی رخ میدهد که قیمت دارایی پایه به صفر برسد:
قیمت اعمال − پرمیوم دریافتی
نقطهی سربهسر:
قیمت اعمال − پرمیوم دریافتی
پایین رفتن قیمت از این نقطه در سررسید باعث ایجاد زیان خالص میشود.
یک مثال عددی
- بیشترین سود
- +75+75,000 در هر قرارداد
- بیشترین زیان
- −1,175−1,175,000 در هر قرارداد
- نقطهی سربهسر
- 1,175
- پرمیوم خالص دریافتی
- 7575,000 در هر قرارداد
این اعداد فرضیاند.
فرض کنید:
- قیمت اعمال: 1,250
- پرمیوم دریافتی: 75
- اندازه قرارداد: 1,000 سهم
این مقدار بیشترین سود است.
درصد بازده نسبت به وجه تضمین در این مثال محاسبه نمیشود، زیرا وجه تضمین عدد ثابتی نیست و میتواند مجدداً محاسبه شود.
اگر قیمت در سررسید 1,300 باشد، اختیار ارزش ذاتی ندارد:
سود = 75,000
75 − 50 = 25 سود خالص بهازای هر سهم
25 × 1,000 = 25,000 سود
150 − 75 = 75 زیان بهازای هر سهم
75 × 1,000 = 75,000 زیان
450 − 75 = 375
وجه تضمین
فروش اختیار فروش وجه تضمین میخواهد و مقدار آن با توجه به قیمت قرارداد، شرایط دارایی پایه و میزان در زیان بودن قرارداد تعیین و در پایان هر روز معاملاتی دوباره محاسبه میشود؛ در یکی از روشهای محاسبه نیز درصدی از قیمت اعمال مبنا قرار میگیرد، بنابراین ممکن است فروشنده نیاز به تأمین وجه بیشتری پیدا کند.
اثر گذشت زمان و تغییر نوسان
کاهش ارزش زمانی با نزدیک شدن به سررسید، در صورت ثابت بودن سایر عوامل، معمولاً به نفع فروشنده اختیار است.
افزایش نوسان میتواند ارزش اختیار فروش را بالا ببرد و برای موقعیت فروش نامطلوب باشد. افت همزمان قیمت دارایی پایه و افزایش نوسان میتواند فشار قابل توجهی بر ارزش موقعیت وارد کند.
خطاهای رایج
- برابر دانستن پرمیوم دریافتی با بازده قطعی.
- نادیده گرفتن اندازه زیان احتمالی در افت شدید دارایی پایه.
- بیتوجهی به امکان افزایش وجه تضمین در طول عمر قرارداد.
- انتخاب قرارداد فقط بر اساس پرمیوم بالا و بدون بررسی فاصله سربهسر.
- کماهمیت دانستن نقدشوندگی در شرایطی که خروج سریع از موقعیت لازم میشود.
چطور موقعیت خوب پیدا کنیم
نقدشوندگی و فاصله قیمت خرید و فروش را بررسی کنید، زیرا خروج از یک موقعیت فروش کمنقدشونده میتواند دشوار باشد.
زمان تا سررسید و فاصله قیمت اعمال از قیمت فعلی، هر دو بر میزان ریسک اثر دارند. مقایسه پرمیوم بدون در نظر گرفتن این دو عامل تصویر ناقصی ایجاد میکند.
از آنجا که وجه تضمین میتواند تغییر کند، بررسی سناریوهای مختلف قیمت برای ارزیابی ریسک از یک درصد بازده ثابت مفیدتر است.
صفحهی استراتژیهای دکتر آپشن موقعیتهای فروش اختیار فروش را براساس دادهی زنده فهرست میکند و سود و زیان، نقطهی سربهسر، وجه تضمین و فیلترهای دلخواه را در اختیار شما میگذارد. برای این استراتژی، فاصله قیمت فعلی تا نقطهی سربهسر و میزان زیان در سناریوهای افت شدید، دو معیار مهمتر از نگاه صرف به پرمیوم دریافتی هستند.
پرسشهای پرتکرار
بیشترین سود چقدر است؟
همان پرمیوم دریافتی.
آیا زیان نامحدود است؟
خیر، اما میتواند بسیار بزرگ باشد.
نقطهی سربهسر چگونه محاسبه میشود؟
قیمت اعمال منهای پرمیوم.
آیا وجه تضمین ممکن است تغییر کند؟
بله، محاسبه آن در طول عمر موقعیت میتواند بهروزرسانی شود.
گذشت زمان چه اثری دارد؟
در صورت ثابت بودن سایر شرایط معمولاً به کاهش ارزش زمانی اختیار فروختهشده کمک میکند.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
ابزار رایگان مرتبط
این صفحه آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. اعداد مثال فرضیاند و کارمزد معاملات در آنها حساب نشده است. قواعد اعمال، تسویه در سررسید، اخطاریهی وجه تضمین و کارمزدها را در صفحهی قواعد بازار اختیار معامله بخوانید.