فروش اختیار خرید چیست و ریسک نامحدود آن چگونه است؟
فروش اختیار خرید بدون پوشش از فروش یک اختیار خرید بدون داشتن پوشش متناظر تشکیل میشود.
بیشترین سود به پرمیوم دریافتی محدود است، اما با افزایش قیمت دارایی پایه زیان میتواند بدون سقف افزایش پیدا کند.
این ساختار وجه تضمین میخواهد و تغییرات شدید قیمت یا نوسان میتواند نیاز به تأمین وجه بیشتری ایجاد کند.
- دیدگاه بازار
- نزولی / خنثی
- بیشترین سود
- محدود
- بیشترین زیان
- نامحدود
- وجه تضمین
- دارد
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 12: فروش اختیار خرید بدون پوشش (Naked Call)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:03فروش اختیار خرید بدون پوشش چیست
- 01:52دو باور اشتباه
- 05:30برای چه بازاری است
- 07:20مثال عددی
- 09:55چالش اصلی: وجه تضمین
- 13:07فشار روانی
- 14:55نکتههای اجرا
- 16:45در زیان بفروشیم یا در سود
- 19:45رول کردن به بالا
- 22:55مثال رول کردن
- 26:50خطر ادامه دادن: شبیه مارتینگل
- 31:10دو محدودیت: وجه تضمین و سقف موقعیت باز
- 32:30برای چه کسی مناسب است
- 34:15جمعبندی
فروش اختیار خرید بدون پوشش
اختیار خریدی را میفروشید بیآنکه سهمش را داشته باشید (Naked Call)، به این امید که سهم تا سررسید زیر قیمت اعمال بماند، قرارداد بیارزش شود و پرمیوم برایتان بماند.
- بیشترین سود: همان پرمیومی که گرفتهاید.
- بیشترین زیان: از نظر تئوری نامحدود، چون سهم سقف ندارد.
این یکی از پرریسکترین استراتژیهای آپشن است.
دو باور اشتباه
- «زوال زمانی سود را قطعی میکند.» زوال زمانی وقتی به سود فروشنده تمام میشود که سهم حرکت نکند؛ در بازار واقعی سهم حرکت میکند. آنچه بیشتر تعیینکننده است نوسان ضمنی است.
- «حرفهایها مدام اختیار بدون پوشش میفروشند.» بیشتر معاملهگران حرفهای وقتی فروشنده میشوند، فروش را در قالب یک استراتژی و با پوشش انجام میدهند، نه تنها.
برای چه بازاری است
- نزولی کمشتاب یا خنثی: حالت مناسب این استراتژی.
- صعودی، کمشتاب یا پرشتاب: توصیه نمیشود.
- نزولی پرشتاب: زیان نمیدهد، ولی چون سود محدود است، خرید اختیار فروش انتخاب بهتری است.
مثال عددی
سهم 5,000 ریال است. اختیار خرید با قیمت اعمال 5,000 ریال را 300 ریال میفروشید.
- سهم در سررسید زیر 5,000 ریال: قرارداد بیارزش میشود و 300 ریال سود شماست.
- سهم 5,300 ریال: سربهسر. باید سهم را 5,300 بخرید و 5,000 تحویل بدهید؛ 300 ریالِ پرمیوم آن را جبران میکند.
- سهم 5,600 ریال: 300 ریال زیان.
5,600 − 5,000 − 300 = 300
هر چه سهم بالاتر برود، زیان بیشتر میشود.
چالش اصلی: وجه تضمین
در نگاه اول جذاب است: چیزی را که ندارید میفروشید و پول میگیرید. ولی برای این فروش باید وجه تضمین بگذارید؛ پول نقد یا داراییای که کارگزاری میپذیرد، مثل واحد صندوق درآمد ثابت.
اگر سهم رشد کند، وجه تضمین لازم بالا میرود. اگر کافی نباشد، از کارگزاری اخطاریه میگیرید و باید یا پول اضافه کنید یا موقعیت را ببندید؛ بستن اجباری معمولاً با زیان سنگین همراه است.
فشار روانی
تا سررسید، سهم بارها خلاف پیشبینی شما حرکت میکند و چون زیان سقف ندارد، فشار ذهنی زیادی میآورد. این فشار خیلی وقتها به معاملههای زیانده میانجامد. پیششرط این استراتژی، تحمل روانی بالاست.
نکتههای اجرا
- با همهی توان وجه تضمین وارد نشوید؛ بخشی را برای وقتی که بازار خلاف شما رفت نگه دارید.
- موقعیت را هر روز پیگیری کنید.
- روی قراردادهایی که نوسان ضمنی بالایی دارند اجرا کنید.
- اگر پیش از سررسید به سود موردنظر رسیدید، موقعیت را ببندید.
در زیان بفروشیم یا در سود
- فروش اختیار خریدِ در زیان: پرمیوم کمتر، که فقط ارزش زمانی است؛ احتمال سود بیشتر، چون سهم تا قیمت اعمال فاصله دارد. برای سودهای کوچک با احتمال بالا.
- فروش اختیار خریدِ در سود: پرمیوم بیشتر؛ ولی اگر سهم همانجا بماند هم زیان میکنید. فقط وقتی که به افت سریع سهم اطمینان نسبی دارید.
هیچکدام بیخطر نیست. یک زیان میتواند سود چند معامله را از بین ببرد.
رول کردن به بالا
معمولاً اختیار خرید بیتفاوت را میفروشند، چون بیشترین ارزش زمانی را دارد. اگر سهم بالا رفت، اختیار قبلی را بازخرید میکنند و اختیاری با قیمت اعمال بالاتر میفروشند؛ و اگر باز هم بالا رفت، دوباره. هدف این است که وقتی سهم سرانجام ایستاد یا برگشت، جمعِ دریافتیها از جمعِ پرداختیها بیشتر باشد.
مثال: سهم 5,000 ریال است و اختیار خرید 5,000 ریالی را 300 ریال فروختهاید. سهم به 5,500 ریال میرسد. اختیار قبلی 500 ریال شده است؛ آن را بازخرید میکنید و اختیار خرید 5,500 ریالی را 300 ریال میفروشید.
300 − 500 + 300 = 100
اگر سهم از اینجا پایین بیاید یا ثابت بماند، 100 ریال سود میماند.
ولی اگر اختیار قبلی 700 ریال شده باشد، حساب منفی میشود. برای جبران، یا باید تعداد قرارداد بیشتری بفروشید، که وجه تضمین را بالا میبرد، یا سررسید دورتری بفروشید که پرمیوم بیشتری دارد.
خطر ادامه دادن
این کار شبیه روش مارتینگل در شرطبندی است: هر بار که میبازید شرط را دو برابر میکنید تا با یک برد همهی باختها جبران شود. تا وقتی پول دارید کار میکند؛ ولی زیان بالقوه هر بار بزرگتر میشود و جایی پول تمام میشود.
در رول کردنِ اختیار بدون پوشش دو چیز زنجیره را پاره میکند:
- وجه تضمین بینهایت نیست و جایی به سقف میرسد.
- سقف موقعیتهای باز: هر شخص تعداد محدودی موقعیت باز میتواند داشته باشد، و از آبان 1405 سقف بازار هم با موقعیت باز همریسک (تعداد × دلتا) سنجیده میشود؛ اگر پر شود، از جلسهی بعد فقط سفارش کاهنده، یا سفارشی که خالص موقعیت همریسک شخص را به صفر نزدیک کند، پذیرفته میشود.
اگر زنجیره در میانهی راه قطع شود، زیان خیلی سنگینتر از زیانی است که اول با بستن موقعیت میپذیرفتید.
برای چه کسی مناسب است
- مناسب: کسی که پرتفوی بزرگ و وثیقهی کافی دارد، این فروش برایش درآمد جانبی است و میتواند موقعیت را مدام زیر نظر داشته باشد.
- نامناسب: تازهواردها، و هر کسی که تحمل فشار روانی آن را ندارد. ظاهر این استراتژی فریبنده است.
جمعبندی
- فروش اختیار خریدِ در زیان: احتمال سود بیشتر و مقدار سود کمتر.
- فروش اختیار خریدِ در سود: پول بیشتر، ریسک خیلی بیشتر.
- رول کردن میتواند سودآور باشد، به شرطی که بتوانید تا آخر مسیر دوام بیاورید.
- فروش اختیار خرید بدون پوشش هیچوقت بیخطر نیست: سود محدود است و زیان نامحدود.
ساختار موقعیت
در این استراتژی:
- 1 اختیار خرید (Call) بدون پوشش فروخته میشود.
در زمان فروش، قیمت اختیار (پرمیوم) دریافت میکنید. این پرمیوم حداکثر سودی است که موقعیت میتواند ایجاد کند.
در مقابل، اگر قیمت دارایی پایه از قیمت اعمال بالاتر برود، تعهد ناشی از اختیار افزایش پیدا میکند. چون قیمت دارایی پایه از نظر نظری سقف مشخصی ندارد، زیان این موقعیت نیز سقف نظری ندارد.
چه زمانی مناسب است و چه زمانی نه
از نظر ساختار سود و زیان، این موقعیت از ثابت ماندن یا پایین ماندن قیمت دارایی پایه نسبت به قیمت اعمال منتفع میشود.
اگر قیمت افزایش قابل توجهی پیدا کند، ریسک بهسرعت بزرگتر میشود و پرمیوم اولیه تنها بخش کوچکی از زیان احتمالی را جبران میکند.
افزایش نوسان معمولاً ارزش اختیار فروختهشده را بالا میبرد و برای فروشنده نامطلوب است. کاهش نوسان و گذشت زمان، در صورت ثابت بودن سایر شرایط، میتوانند به کاهش ارزش قرارداد کمک کنند.
به دلیل نبود سقف زیان، بررسی صرف پرمیوم دریافتی تصویر کاملی از ریسک این موقعیت ارائه نمیدهد.
سود، زیان و نقطهی سربهسر
بیشترین سود برابر پرمیوم دریافتی است و زمانی رخ میدهد که اختیار در سررسید ارزش ذاتی نداشته باشد.
بیشترین زیان سقف ندارد.
هرچه قیمت دارایی پایه بیشتر از قیمت اعمال رشد کند، زیان میتواند افزایش یابد.
نقطهی سربهسر:
قیمت اعمال + پرمیوم دریافتی
در سررسید، قیمت بالاتر از این نقطه وارد محدوده زیان خالص میشود.
یک مثال عددی
- بیشترین سود
- +90+90,000 در هر قرارداد
- بیشترین زیان
- نامحدود
- نقطهی سربهسر
- 1,790
- پرمیوم خالص دریافتی
- 9090,000 در هر قرارداد
این اعداد فرضیاند.
فرض کنید:
- قیمت اعمال: 1,700
- پرمیوم دریافتی: 90
- اندازه قرارداد: 1,000 سهم
این 90,000 بیشترین سود موقعیت است.
در این استراتژی درصد بازده را نسبت به وجه تضمین محاسبه نمیکنیم، زیرا وجه تضمین عدد ثابتی نیست و میتواند با شرایط بازار دوباره محاسبه شود.
اگر قیمت در سررسید 1,600 باشد، اختیار ارزش ذاتی ندارد:
سود = 90,000
اگر قیمت 1,700 باشد:
سود = 90,000
اگر قیمت 1,800 باشد:
1,800 − 1,700 = 100 تعهد بهازای هر سهم
100 − 90 = 10 زیان خالص بهازای هر سهم
10 × 1,000 = 10,000 زیان
300 − 90 = 210
800 − 90 = 710
با افزایش بیشتر قیمت، زیان نیز بدون سقف مشخص ادامه پیدا میکند.
وجه تضمین
فروش اختیار خرید بدون پوشش وجه تضمین میخواهد؛ مقدار آن را اتاق پایاپای با توجه به قیمت قرارداد، درصدی از قیمت دارایی پایه و میزان در زیان بودن قرارداد تعیین میکند و در پایان هر روز معاملاتی دوباره محاسبه میشود، بنابراین ممکن است فروشنده ملزم به تأمین وجه تضمین بیشتری شود.
اثر گذشت زمان و تغییر نوسان
گذشت زمان، اگر سایر عوامل ثابت بمانند، معمولاً از کاهش ارزش زمانی اختیار فروختهشده به نفع فروشنده عمل میکند.
در مقابل، افزایش نوسان معمولاً ارزش قرارداد را بالا میبرد و میتواند زیان جاری یا هزینه بستن موقعیت را افزایش دهد. ترکیب رشد قیمت دارایی پایه و افزایش نوسان میتواند ریسک موقعیت را بهطور محسوسی بزرگتر کند.
خطاهای رایج
- تمرکز بر پرمیوم دریافتی و کماهمیت دانستن زیان بدون سقف.
- مقایسه فروش اختیار خرید با استراتژیهای دارای زیان محدود.
- نادیده گرفتن امکان افزایش وجه تضمین پس از تغییر شرایط بازار.
- فروش قرارداد کمنقدشونده و دشوار شدن خروج از موقعیت.
- تصور اینکه فاصله زیاد قیمت فعلی تا قیمت اعمال به معنی حذف ریسک است.
چطور موقعیت خوب پیدا کنیم
نقدشوندگی و فاصله قیمت خرید و فروش اهمیت زیادی دارند، زیرا در شرایط نامطلوب ممکن است بستن سریع موقعیت اهمیت پیدا کند.
زمان تا سررسید را همراه با پرمیوم و فاصله قیمت اعمال از قیمت فعلی بررسی کنید. پرمیوم بیشتر معمولاً بدون دلیل ایجاد نمیشود و میتواند با ریسک حرکت قیمت یا نوسان همراه باشد.
در این ساختار نسبت ساده سود به زیان محدود وجود ندارد، زیرا زیان سقف ندارد. بنابراین سناریوهای مختلف قیمت بهجای یک عدد واحد، تصویر دقیقتری از ریسک میدهند.
صفحهی استراتژیهای دکتر آپشن موقعیتهای قابل اجرای فروش اختیار خرید را روی دادهی زنده فهرست میکند و سود و زیان، نقطهی سربهسر، وجه تضمین و فیلترهای دلخواه را نمایش میدهد. در این استراتژی، فاصله قیمت فعلی تا نقطهی سربهسر را باید همراه با اندازه زیان در سناریوهای رشد شدید قیمت دید، نه اینکه فقط به پرمیوم دریافتی توجه شود.
پرسشهای پرتکرار
بیشترین سود چقدر است؟
همان پرمیوم دریافتی.
بیشترین زیان چقدر است؟
سقف نظری ندارد.
چرا این موقعیت وجه تضمین میخواهد؟
زیرا فروشنده تعهد دارد و ارزش این تعهد میتواند با حرکت بازار افزایش پیدا کند.
آیا گذشت زمان به نفع فروشنده است؟
در صورت ثابت بودن سایر شرایط، کاهش ارزش زمانی معمولاً به نفع فروشنده است.
آیا دور بودن قیمت اعمال ریسک را حذف میکند؟
خیر. حرکت شدید قیمت همچنان میتواند زیان بزرگی ایجاد کند.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
ابزار رایگان مرتبط
این صفحه آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. اعداد مثال فرضیاند و کارمزد معاملات در آنها حساب نشده است. قواعد اعمال، تسویه در سررسید، اخطاریهی وجه تضمین و کارمزدها را در صفحهی قواعد بازار اختیار معامله بخوانید.