خرید اختیار خرید چیست و چه زمانی سود و زیان میکند؟
خرید اختیار خرید زمانی استفاده میشود که انتظار افزایش قیمت دارایی پایه را دارید و میخواهید زیان اولیه را به پرمیوم پرداختی محدود کنید.
در این استراتژی فقط یک اختیار خرید (Call) خریداری میشود و با رشد قیمت دارایی پایه، ارزش آن میتواند افزایش پیدا کند.
اگر قیمت تا سررسید به اندازه کافی بالا نرود، بخشی یا تمام هزینه پرداختی ممکن است از بین برود.
- دیدگاه بازار
- صعودی
- بیشترین سود
- نامحدود
- بیشترین زیان
- محدود
- وجه تضمین
- ندارد
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 10: خرید اختیار خرید (Call Buying)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:03خرید اختیار خرید و جایگاه آن
- 02:45برای چه بازاری مناسب است
- 04:23سه مزیت: اهرم، ریسک محدود، سرمایهی کم
- 05:57مثال اهرم
- 08:50کاربردهای رایج
- 11:15در سود بخریم یا در زیان
- 14:03زمان تا سررسید
- 16:15اطمینان از زمانبندی
- 18:48آشنایی با دلتا
- 26:00مثال دلتا
- 30:00دلتای مناسب برای هر افق زمانی
- 39:10اشتباه رایج: خرید اختیار ارزانتر
- 46:00فروش پیش از سررسید
- 50:10روش رتبهبندی اختیارهای خرید
- 58:50قیمت منصفانه
خرید اختیار خرید
سادهترین استراتژی آپشن: یک اختیار خرید میخرید و پرمیوم میپردازید. هدف این است که با پولی خیلی کمتر از خرید سهم، از رشد آن سود ببرید. پایهی فهم بیشتر استراتژیهای ترکیبی همین است.
دو چیز در این استراتژی بیشتر از بقیه مهم است: انتخاب سهم، و مهمتر از آن زمانبندی. این موقعیت فقط وقتی سود میدهد که سهم رشد قابلتوجهی بکند.
- صعودی پرشتاب: بهترین حالت.
- صعودی کمشتاب: معمولاً زیان سنگینی ندارد، ولی سود زیادی هم نمیدهد.
- نزولی، کمشتاب یا پرشتاب: این استراتژی به کار نمیآید.
سه مزیت
- اهرم: بازده درصدی از خود سهم خیلی بیشتر است.
- ریسک محدود: بیشترین زیان همان پرمیوم پرداختی است.
- سرمایهی کم: برای کسی که نقدینگی محدودی دارد.
مثال: سهم 48,000 ریال است و اختیار خرید ششماهه با قیمت اعمال 50,000 ریال 3,000 ریال قیمت دارد. یک قرارداد 1,000 سهمی 3 میلیون ریال میشود. اگر سهم در سررسید 58,000 ریال باشد، قرارداد 8,000 ریال ارزش دارد.
(8,000 − 3,000) ÷ 3,000 = 167%
(58,000 − 48,000) ÷ 48,000 = 21%
سهم حدود 21 درصد رشد کرده و اختیار خرید 167 درصد سود داده است. اگر سهم زیر 50,000 ریال بماند، زیان شما همان 3 میلیون ریال است و بیشتر نمیشود.
کاربردهای رایج
- بخشی از سرمایه را به خرید اختیار خرید میدهید تا با ریسک ریالی محدود از صعود جا نمانید.
- میخواهید سهم را فقط وقتی بخرید که از قیمتی بالاتر برود. اختیار خریدی با قیمت اعمال نزدیک همان قیمت میخرید و اگر سهم از آن گذشت، اعمال میکنید.
- سهم را مناسب میدانید، ولی پولتان بعداً میرسد. با پول کم اختیار خرید میخرید و در سررسید اعمال میکنید.
در سود بخریم یا در زیان
- اختیار خریدِ در سود: گرانتر است و ریسک کمتری دارد. در رشد متوسط، سود ریالی بیشتری میدهد.
- اختیار خریدِ در زیان: ارزانتر است. اگر سهم خوب رشد کند بازده درصدی بیشتری میدهد، ولی احتمال اینکه تا سررسید در سود نرود و همهی پرمیوم از بین برود بیشتر است.
مثال: سهم 65,000 ریال است. اختیار خرید 60,000 ریالی 7,000 ریال و اختیار خرید 70,000 ریالی 3,000 ریال قیمت دارد. اگر سهم در سررسید 68,000 ریال باشد، اولی 8,000 ریال میارزد و دومی بیارزش میشود.
زمان تا سررسید
- کوتاهمدت: قیمت آن به حرکت سهم خیلی حساس است؛ بازده بالقوه و ریسک هر دو بیشترند.
- بلندمدت: گرانتر است، چون ارزش زمانی بیشتری دارد؛ ریسک و بازده بالقوه هر دو کمترند.
- میانمدت: تعادلی میان این دو.
انتخاب به اطمینان شما از زمانبندی بستگی دارد:
- اگر مطمئنید رشد سریع نزدیک است: اختیار کوتاهمدت، حتی کمی در زیان. ولی نه در چند روز مانده به سررسید.
- اگر به رشد باور دارید، ولی نمیدانید کی: اختیار بلندمدتتر.
آشنایی با دلتا
دلتا میگوید با 1 ریال تغییر قیمت سهم، قیمت اختیار چند ریال تغییر میکند.
- قرارداد عمیقاً در سود: دلتا نزدیک 1.
- قرارداد نزدیک قیمت اعمال: دلتا حدود 0.5.
- قرارداد عمیقاً در زیان: دلتا نزدیک صفر.
دلتا ثابت نیست و با حرکت سهم عوض میشود. روی نمودار، دلتا شیب منحنی قیمت اختیار است.
مثال: سهم 47,500 ریال است. اختیار خرید 45,000 ریالی 3,000 ریال قیمت و دلتای حدود 0.62 دارد. اختیار خرید 50,000 ریالی 1,000 ریال قیمت و دلتای 0.25 دارد. سهم 1,500 ریال بالا میرود:
- اولی حدود 937 ریال گران میشود: 31 درصد سود.
- دومی حدود 375 ریال گران میشود: 37.5 درصد سود.
1,500 × 0.25 = 375
در رشد محدود، اختیارِ در سود سود ریالی بیشتری میدهد و اختیارِ در زیان سود درصدی بیشتر.
دلتای مناسب برای هر افق زمانی
هر چه افق زمانی شما کوتاهتر باشد، دلتای بالاتری لازم دارید تا قرارداد سریع به حرکت سهم واکنش نشان بدهد.
- معاملهی روزانه: آپشن اصلاً گزینهی مناسبی نیست؛ فاصلهی سفارش خرید و فروش دست شما را میبندد. اگر اصرار دارید، دلتای 0.9 تا 1.
- کوتاهمدت، یک تا دو هفته: اختیارِ در سود با سررسید نزدیک و دلتای بالای 0.8.
- میانمدت، چند هفته تا سه ماه: اختیار بیتفاوت با دلتای 0.5 تا 0.7.
- بلندمدت، بیش از سه ماه: اختیار بیتفاوت یا کمی در زیان با دلتای 0.3 تا 0.5؛ هزینهی کمتری میپردازید.
اشتباه رایج: خرید اختیار ارزانتر
اگر برای چند سهم رشد یکسانی فرض کنید، اختیارِ ارزانتر بهتر به نظر میرسد. ایراد این است که احتمال رسیدن به آن رشد برای همه یکی نیست. سهم پرنوسان با احتمال بیشتری به هدف میرسد و برای همین اختیارش گرانتر است.
مثال: دو سهم «الف» (کمنوسان) و «ب» (پرنوسان) هر دو 400,000 ریالاند. اختیار خرید بیتفاوت «الف» 20,000 ریال و «ب» 40,000 ریال است.
- فرض ساده: هر دو 10 درصد رشد میکنند و هر دو اختیار 40,000 ریال میارزند. «الف» دو برابر شده و «ب» سودی نداده است.
- آنچه بیشتر پیش میآید: «ب» 15 درصد رشد میکند و اختیارش 60,000 ریال میشود، یعنی 50 درصد سود. «الف» 5 درصد رشد میکند و اختیارش 20,000 ریال میماند.
فروش پیش از سررسید
بیشتر معاملهگران اختیار را تا سررسید نگه نمیدارند. پیش از سررسید، قیمت اختیار ارزش زمانی هم دارد و با ارزش ذاتی یکی نیست. پس باید برای همان روزی که میخواهید بیرون بیایید، قیمت اختیار را برآورد کنید: قیمت هدف سهم در آن روز را در ماشینحساب بلکشولز بگذارید و قیمت تئوریک اختیار را بگیرید.
روش رتبهبندی اختیارهای خرید
- برای هر سهم، قیمت هدف را در افق زمانی خودتان برآورد کنید.
- با همان قیمت، قیمت اختیار را در آن روز با مدل حساب کنید و بازده را به دست بیاورید.
- برای هر سهم یک کف قیمتی هم برآورد کنید و زیان اختیار را در آن حالت حساب کنید.
- نسبت سود به زیان را بگیرید و اختیارها را با آن رتبهبندی کنید.
مثال، با افق 60 روزه و سه اختیار بیتفاوت:
- الف: قیمت 30,000 ریال؛ سود 33 درصد در حالت رشد و زیان 33 درصد در حالت افت. نسبت 1.
- ب: قیمت 40,000 ریال؛ سود 50 درصد و زیان 37.5 درصد. نسبت 1.33.
- ج: قیمت 50,000 ریال؛ سود 60 درصد و زیان 40 درصد. نسبت 1.5.
50 ÷ 37.5 = 1.33
اختیار «ج» با اینکه گرانترین است، بهترین نسبت را دارد. این روش، دلتا، نوسانپذیری و افق زمانی را خودبهخود در نظر میگیرد. در آزمایشگاه آپشن سایت، جدول «تحلیل سناریو» همین سود و زیان را برای قیمتها و روزهای مختلف نشان میدهد.
قیمت منصفانه
قیمت منصفانهی اختیار را مدل قیمتگذاری میدهد. اگر قیمت بازار از آن بالاتر باشد اختیار گران است و اگر پایینتر باشد ارزان. در بازاری که خوب معامله میشود این اختلاف معمولاً کم است و با کارمزد از بین میرود.
ارزان بودن بهتنهایی دلیل خرید نیست. قیمت منصفانه ابزار خوبی است، ولی تصمیم نهایی باید با نوسانپذیری، افق زمانی و نسبت سود به زیان گرفته شود.
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 11: خرید اختیار خرید، بخش دوم (Call Buying 2)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:03چرا اقدامهای بعدی
- 03:10وقتی سهم رشد کرده: چهار راه
- 05:10راه اول: نقد کردن
- 06:10راه دوم: کاری نکردن
- 08:25راه سوم: رول آپ
- 10:50راه چهارم: ساختن اسپرد صعودی
- 15:50مقایسهی چهار راه
- 17:35وقتی سهم افت کرده
- 18:40رول داون بدون هزینه
- 23:00رول داون با پرداخت
- 25:50اسپرد تقویمی
- 29:00مقایسهی سه راه
چرا اقدامهای بعدی
اختیار خرید را با این پیشبینی خریدهاید که سهم رشد شدیدی میکند. بعد از خرید، دو حالت پیش میآید: سهم رشد کرده، یا خلاف پیشبینی افت کرده است. در هر دو حالت کارهایی هست که سود را حفظ میکند یا زیان را کم.
وقتی سهم رشد کرده
مثال پایه: اختیار خرید با قیمت اعمال 5,000 ریال را 300 ریال خریدهاید. سهم به 5,800 ریال رسیده و اختیار 900 ریال شده است.
نقد کردن. اختیار را 900 ریال میفروشید و 600 ریال سود قطعی میگیرید. سادهترین و بیریسکترین راه.
کاری نکردن. نگه میدارید به امید رشد بیشتر. اگر سهم نزدیک سررسید به 7,000 ریال برسد، اختیار 2,000 ریال میارزد. ولی اگر سهم به زیر 5,000 ریال برگردد، همهی 300 ریال از دست میرود. بیشترین سود بالقوه و بیشترین ریسک.
رول آپ. اختیار را 900 ریال میفروشید، 300 ریالِ سرمایهی اول را کنار میگذارید و با 600 ریالِ سود، دو اختیار خرید با قیمت اعمال 6,000 ریال میخرید که هر کدام 300 ریال است. اصل پول دیگر در خطر نیست. اگر سهم باز هم بالا برود دو قرارداد دارید؛ اگر زیر 6,000 ریال بماند فقط سودتان از بین رفته است.
ساختن اسپرد صعودی. اختیار 5,000 را نگه میدارید و یک اختیار خرید 6,000 ریالی را 300 ریال میفروشید. پولی که اول داده بودید برمیگردد و هزینهی خالص موقعیت صفر میشود.
- سهم زیر 5,000 ریال: هر دو بیارزش؛ نه سود و نه زیان.
- سهم بین 5,000 و 6,000 ریال: به اندازهی فاصلهی سهم از 5,000 سود میکنید؛ مثلاً در 5,500 ریال، 500 ریال.
- سهم بالای 6,000 ریال: هر دو اعمال میشوند و سود ثابت است.
6,000 − 5,000 = 1,000
ریسک صفر و سود محدود به 1,000 ریال. این راه در هیچ حالتی بدترین انتخاب نیست.
مقایسهی چهار راه
- نقد کردن: بدون ریسک؛ سود همان است که الان دارید.
- کاری نکردن: بیشترین سود بالقوه؛ ممکن است همهچیز از دست برود.
- رول آپ: اصل پول امن است؛ سود فعلی در خطر است و سود بالقوه بالاست.
- اسپرد صعودی: ریسک صفر؛ سود محدود.
وقتی سهم افت کرده
نگه داشتن اختیار به امید برگشت، یا خریدن دوبارهی همان اختیار برای کم کردن میانگین، معمولاً نتیجهی خوبی ندارد. بهجای آن، نقطهی سربهسر را پایین بیاورید.
مثال پایه: اختیار خرید با قیمت اعمال 3,500 ریال را 300 ریال خریدهاید؛ سربهسر 3,800 ریال است. سهم به 3,200 ریال افتاده و اختیار شما 150 ریال شده است.
رول داون بدون هزینه
اختیار خرید با قیمت اعمال 3,000 ریال 300 ریال است. دو اختیار 3,500 را میفروشید و یک اختیار 3,000 میخرید.
2 × 150 = 300
یکی از دو فروش، اختیار قبلی شما را میبندد. آنچه میماند: خرید اختیار 3,000 و فروش اختیار 3,500، یعنی یک اسپرد صعودی، بیآنکه پول تازهای داده باشید.
- سربهسر از 3,800 به 3,300 ریال میآید.
- بیشترین زیان همان 300 ریال است.
- حداکثر سود 200 ریال میشود.
3,500 − 3,000 − 300 = 200
رول داون با پرداخت
اگر اختیار 3,000 ریالی 400 ریال باشد، فروش دو اختیار 3,500 فقط 300 ریال میدهد و باید 100 ریال دیگر بگذارید.
- سربهسر: 3,400 ریال
- بیشترین زیان: 400 ریال
- حداکثر سود: 100 ریال
هر دو شکل رول داون وقتی مناسباند که انتظار دارید سهم فقط کمی برگردد.
اسپرد تقویمی
این بار قیمت اعمال را عوض نمیکنید، سررسید را عوض میکنید. اختیار 3,500 ریالی سررسید آبان را دارید که 300 ریال خریدهاید. اختیار 3,500 ریالی سررسید مهر 100 ریال است؛ آن را میفروشید. هزینهی خالص شما 200 ریال میشود.
- اگر سهم تا سررسید مهر زیر 3,500 ریال بماند، اختیار مهر بیارزش میشود، 100 ریال برای شما میماند و اختیار آبان را هنوز دارید؛ اگر بعد از آن سهم رشد کند، سود شما سقف ندارد.
- بدترین حالت این است که سهم بلافاصله و تند رشد کند: اختیار نزدیکتر سریعتر از اختیار دورتر گران میشود.
این راه وقتی مناسب است که انتظار دارید سهم در کوتاهمدت ضعیف بماند و بعد برگردد. پیگیری مداوم میخواهد.
مقایسهی سه راه
- رول داون بدون هزینه: سربهسر خیلی پایین میآید؛ ریسک همان است و سود محدود میشود. اولویت اول.
- رول داون با پرداخت: سربهسر کمتر پایین میآید؛ ریسک کمی بیشتر و سود کمتر است.
- اسپرد تقویمی: سود بالقوه نامحدود میماند؛ ریسک آن رشد فوری سهم است.
اسپرد صعودی و اسپرد تقویمی هر کدام جلسهی جدا دارند.
ساختار موقعیت
ساختار این استراتژی ساده است:
- 1 اختیار خرید روی دارایی پایه موردنظر خریداری میشود.
برای ورود، قیمت اختیار (پرمیوم) را پرداخت میکنید. این پرمیوم هزینه اولیه موقعیت و در عین حال حداکثر زیانی است که از خود قرارداد خرید اختیار میتواند ایجاد شود.
در سررسید، اگر قیمت دارایی پایه بالاتر از قیمت اعمال باشد، اختیار دارای ارزش ذاتی است. با این حال صرف بالاتر بودن قیمت از قیمت اعمال برای سودده بودن کل موقعیت کافی نیست؛ پرمیوم پرداختی نیز باید جبران شود.
چه زمانی مناسب است و چه زمانی نه
از نظر جهت قیمت، خرید اختیار خرید دیدگاهی صعودی دارد. هرچه قیمت دارایی پایه بیشتر از قیمت اعمال و سپس از نقطهی سربهسر عبور کند، سود موقعیت بیشتر میشود.
اگر انتظار رشد بسیار کم داشته باشید، ممکن است حرکت قیمت برای جبران پرمیوم کافی نباشد. همچنین اگر قیمت ثابت بماند یا کاهش پیدا کند، موقعیت میتواند بخشی یا تمام ارزش خود را از دست بدهد.
از نظر نوسان، افزایش نوسان معمولاً میتواند ارزش اختیار خرید را بالا ببرد، زیرا احتمال حرکتهای بزرگتر بازار بیشتر در قیمت قرارداد منعکس میشود. کاهش نوسان میتواند اثر معکوس داشته باشد.
زمان باقیمانده نیز مهم است؛ حتی اگر دیدگاه صعودی شما در نهایت درست باشد، دیر رخ دادن حرکت میتواند نتیجه قرارداد را تغییر دهد.
سود، زیان و نقطهی سربهسر
بیشترین سود: از نظر نظری سقف ندارد، زیرا قیمت دارایی پایه میتواند به رشد ادامه دهد.
سود در سررسید پس از عبور از سربهسر:
قیمت دارایی پایه − قیمت اعمال − پرمیوم
بیشترین زیان: برابر پرمیوم پرداختی است.
اگر قیمت دارایی پایه در سررسید در قیمت اعمال یا پایینتر از آن باشد، اختیار ارزش ذاتی ندارد و ممکن است کل پرمیوم از بین برود.
نقطهی سربهسر:
قیمت اعمال + پرمیوم پرداختی
بنابراین صرف عبور قیمت دارایی پایه از قیمت اعمال به معنی سود خالص نیست.
یک مثال عددی
- بیشترین سود
- نامحدود
- بیشترین زیان
- −140−140,000 در هر قرارداد
- نقطهی سربهسر
- 1,440
- پرمیوم خالص پرداختی
- 140140,000 در هر قرارداد
این اعداد فرضیاند.
فرض کنید یک اختیار خرید با مشخصات زیر میخرید:
- قیمت اعمال: 1,300
- پرمیوم: 140
- اندازه قرارداد: 1,000 سهم
این عدد بیشترین زیان موقعیت است.
بیشترین سود سقف نظری ندارد، پس درصد ثابتی برای بیشترین سود وجود ندارد.
اگر قیمت در سررسید 1,600 باشد:
1,600 − 1,300 = 300 ارزش ذاتی
300 − 140 = 160 سود خالص بهازای هر سهم
160 × 1,000 = 160,000 سود کل
اگر قیمت 1,300 یا کمتر باشد، بیشترین زیان 140,000 رخ میدهد.
وجه تضمین
خرید اختیار خرید وجه تضمین نیاز ندارد، زیرا خریدار تعهدی مشابه فروشنده قرارداد ایجاد نمیکند و پرمیوم موردنیاز را هنگام ایجاد موقعیت پرداخت میکند.
اثر گذشت زمان و تغییر نوسان
گذشت زمان معمولاً برای خریدار اختیار نامطلوب است. اگر سایر عوامل ثابت بمانند، نزدیک شدن به سررسید میتواند ارزش زمانی قرارداد را کاهش دهد.
افزایش نوسان معمولاً به افزایش ارزش اختیار کمک میکند و کاهش نوسان میتواند بر ارزش قرارداد فشار وارد کند. اثر واقعی این عوامل به قیمت دارایی پایه، فاصله آن تا قیمت اعمال و زمان باقیمانده بستگی دارد.
خطاهای رایج
- اشتباه گرفتن عبور قیمت از قیمت اعمال با رسیدن به نقطهی سربهسر.
- نادیده گرفتن کاهش ارزش زمانی در حالی که حرکت مورد انتظار هنوز رخ نداده است.
- انتخاب قرارداد صرفاً براساس پرمیوم پایین و بدون بررسی نقدشوندگی.
- بیتوجهی به فاصله قیمت خرید و فروش و هزینه عملی ورود و خروج.
- مقایسه قراردادهای دارای سررسید متفاوت فقط براساس درصد سود بالقوه.
چطور موقعیت خوب پیدا کنیم
ابتدا نقدشوندگی قرارداد و فاصله قیمت خرید و فروش را بررسی کنید. قراردادی که روی کاغذ ارزان به نظر میرسد ممکن است به دلیل فاصله زیاد سفارشها ورود و خروج مناسبی نداشته باشد.
زمان تا سررسید نیز تعیین میکند دارایی پایه چه مدت فرصت حرکت دارد و ارزش زمانی قرارداد چگونه تغییر میکند.
برای مقایسه موقعیتها، نقطهی سربهسر، هزینه اولیه، فاصله قیمت اعمال از قیمت فعلی و سناریوهای مختلف سود و زیان را کنار هم ببینید.
صفحهی استراتژیهای دکتر آپشن قراردادهای قابل استفاده در خرید اختیار خرید را با دادهی زنده بازار بررسی میکند و سود و زیان، نقطهی سربهسر، وجه تضمین و فیلترهای دلخواه را نمایش میدهد. برای این استراتژی، فاصله قیمت فعلی دارایی پایه تا نقطهی سربهسر و مقدار پرمیومی که برای دستیابی به این فرصت پرداخت میکنید، دو معیار مهم برای مقایسه قراردادها هستند.
پرسشهای پرتکرار
بیشترین زیان خرید اختیار خرید چقدر است؟
به پرمیوم پرداختی محدود میشود.
آیا سود این استراتژی سقف دارد؟
از نظر نظری خیر.
چرا قیمت اعمال با سربهسر متفاوت است؟
چون پرمیوم پرداختی نیز باید جبران شود.
آیا گذشت زمان به نفع خریدار است؟
معمولاً خیر؛ کاهش ارزش زمانی میتواند به موقعیت آسیب بزند.
آیا ارزانترین اختیار بهترین انتخاب است؟
خیر. نقدشوندگی، فاصله سفارشها، سررسید و نقطهی سربهسر نیز اهمیت دارند.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
ابزار رایگان مرتبط
این صفحه آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. اعداد مثال فرضیاند و کارمزد معاملات در آنها حساب نشده است. قواعد اعمال، تسویه در سررسید، اخطاریهی وجه تضمین و کارمزدها را در صفحهی قواعد بازار اختیار معامله بخوانید.