اسپرد صعودی خرید چیست و چطور موقعیت خوب پیدا کنیم؟
اسپرد صعودی خرید برای زمانی است که انتظار دارید قیمت دارایی پایه تا سررسید افزایش پیدا کند، اما لزوماً رشد بسیار بزرگی را پیشبینی نمیکنید.
در این استراتژی یک اختیار خرید (Call) با قیمت اعمال پایینتر میخرید و یک اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر میفروشید.
بیشترین سود و بیشترین زیان هر دو محدودند و زیان اولیه به هزینه خالصی محدود میشود که برای ساخت موقعیت پرداخت کردهاید.
- دیدگاه بازار
- صعودی
- بیشترین سود
- محدود
- بیشترین زیان
- محدود
- وجه تضمین
- ندارد
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 15: اسپرد صعودی خرید (Bull Call Spread)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:03اسپرد اختیار خرید چیست
- 02:25سه نوع اسپرد: عمودی، افقی، مورب
- 04:55پرداخت خالص و دریافت خالص
- 06:00ریسک اجرای جداگانهی دو پایه
- 09:40اسپرد صعودی خرید
- 13:00ویژگیها و وثیقه
- 14:00برای چه بازاری است
- 14:55مثال و محاسبه
- 17:20نمودار و مقایسه با خرید تنهای اختیار خرید
- 21:15سه شکل: محافظهکارانه، متعادل، تهاجمی
- 27:50مثال روی اهرم
- 35:30پیدا کردن اسپرد مناسب
اسپرد اختیار خرید
اسپرد یعنی روی یک سهم، یک اختیار خرید بخرید و اختیار خرید دیگری بفروشید. معمولاً برای این است که هزینهی خرید کم شود. نتیجهاش این است که سود محدود میشود و ریسک هم محدود.
- اسپرد عمودی: سررسید یکسان، قیمت اعمال متفاوت.
- اسپرد افقی: قیمت اعمال یکسان، سررسید متفاوت.
- اسپرد مورب: هم سررسید و هم قیمت اعمال متفاوت.
این نامها از جدولهای قدیمی روزنامهها مانده است: قیمتهای اعمال در ستونها و سررسیدها در ردیفها چاپ میشدند.
بسته به اینکه کدام را میخرید و کدام را میفروشید، اسپرد یا پرداخت خالص دارد یا دریافت خالص. مثال: خرید اختیار 1,000 ریالی به 300 ریال و فروش اختیار 1,100 ریالی به 150 ریال، 150 ریال پرداخت خالص دارد. برعکسِ آن، 150 ریال دریافت خالص.
ریسک اجرای جداگانهی دو پایه
در بازار ما دو پایهی اسپرد با دو سفارش جدا اجرا میشوند. اگر پایهی اول با قیمت موردنظر معامله شود و پایهی دوم نشود، سودِ حسابشده میتواند به زیان تبدیل شود. به این، ریسک پایه (Leg Risk) میگویند؛ هم هنگام ورود و هم هنگام بستن موقعیت.
- قراردادهای نقدشونده انتخاب کنید؛ یکی از نشانههای آن تعداد موقعیتهای باز است. در این قراردادها فاصلهی سفارش خرید و فروش کم است.
- قیمت هدف هر دو پایه را از قبل مشخص کنید.
- تا از اجرای سفارش اول مطمئن نشدهاید، سفارش دوم را نفرستید.
اسپرد صعودی خرید
اختیار خرید با قیمت اعمال پایینتر را میخرید و اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر را میفروشید (Bull Call Spread)؛ هر دو روی یک سهم و با یک سررسید.
منطقش این است: فکر میکنید سهم بالا میرود، ولی نه خیلی زیاد. پس برای رشدی که انتظارش را ندارید پول نمیدهید و با فروش اختیار بالاتر، هزینهی خرید را کم میکنید.
- سرمایهی کمی میخواهد.
- سود و زیان هر دو محدودند؛ از نظر ریالی کوچک، ولی از نظر درصدی میتوانند بزرگ باشند.
- اختیاری که خریدهاید وثیقهی اختیاری است که فروختهاید؛ معمولاً وجه تضمین جدا و داشتن سهم لازم نیست.
برای چه بازاری است
- صعودی کمشتاب: بهترین حالت.
- صعودی پرشتاب: زیان نمیکنید، ولی از سود بیشتر جا میمانید.
- نزولی کمشتاب: در بعضی شرایط زیان نمیدهد، ولی مناسب نیست.
- نزولی پرشتاب: خطرناکترین حالت.
مثال و محاسبه
سهم 3,200 ریال است. اختیار خرید 3,000 ریالی را 300 ریال میخرید و اختیار خرید 3,500 ریالی را 100 ریال میفروشید. پرداخت خالص 200 ریال است.
حداکثر سود = فاصلهی دو قیمت اعمال − پرداخت خالص
3,500 − 3,000 − 200 = 300
حداکثر زیان = پرداخت خالص
سربهسر = قیمت اعمال پایین + پرداخت خالص
3,000 + 200 = 3,200
- حداکثر سود 300 ریال است، وقتی سهم در سررسید بالای 3,500 ریال باشد.
- حداکثر زیان 200 ریال است، وقتی سهم زیر 3,000 ریال باشد.
مقایسه با خرید تنهای اختیار خرید
اگر فقط اختیار 3,000 را میخریدید: هزینه 300 ریال، سربهسر 3,300 ریال و سود نامحدود. با اسپرد: هزینه 200 ریال، سربهسر 3,200 ریال و سود محدود به 300 ریال. کمتر پول میدهید و زودتر به سود میرسید؛ در برابر، اگر سهم خیلی رشد کند از آن جا میمانید.
سه شکل اسپرد صعودی
با سهم 3,200 ریالی و سه اختیار خرید 3,000، 3,200 و 3,500 ریالی:
- محافظهکارانه، خرید 3,000 و فروش 3,200: هر دو در سود یا روی قیمت. پرداخت 100، حداکثر سود 100 و سربهسر 3,100 ریال.
- متعادل، خرید 3,000 و فروش 3,500: پرداخت 200، حداکثر سود 300 و سربهسر 3,200 ریال.
- تهاجمی، خرید 3,200 و فروش 3,500: پرداخت 100، حداکثر سود 200 و سربهسر 3,300 ریال.
هر چه سربهسر پایینتر باشد، احتمال رسیدن به سود بیشتر است. شکل محافظهکارانه برای وقتی است که انتظار دارید سهم همین حدود بماند یا کمی بالا برود؛ شکل تهاجمی برای وقتی که با پول کم، روی رشد بیشتر حساب میکنید.
مثال روی اهرم
اهرم حدود 23,000 ریال است و 13 روز تا سررسید مانده.
- خرید 20,000 و فروش 22,000، هر دو در سود: سربهسر حدود 21,600 ریال. اگر اهرم همینجا بماند حدود 25 درصد سود میدهد و تا حدود 6 درصد افت هم زیان ندارد.
- خرید 24,000 و فروش 26,000، هر دو در زیان: اگر اهرم همینجا بماند، همهی پول پرداختی از بین میرود؛ برای رسیدن به سود، اهرم باید در همین 13 روز چند درصد رشد کند.
پیدا کردن اسپرد مناسب
در صفحهی استراتژیهای سایت، اسپردهای صعودی خریدِ قابل اجرا روی قیمتهای زنده کنار هم میآیند. با «نماد پایه» سهم را انتخاب کنید و با «فیلتر هوشمند» شرط بگذارید؛ مثلاً حداقل ارزش معاملات هر پایه، حداقل بازده سالانه و حداکثر روز تا سررسید. اگر حفظ سرمایه اولویت شماست، جدول را بر اساس فاصلهی سربهسر مرتب کنید.
این فیلترها شخصیاند: به دیدگاه شما دربارهی سهم و ریسکپذیریتان بستگی دارند.
جزوه و فهرست زمانی «جلسه 16: اسپرد صعودی خرید، بخش دوم (Bull Call Spread 2)»
فهرست زمانی ویدیو
- 00:03موضوع جلسه
- 01:10بستن پیش از سررسید یا رفتن تا اعمال
- 06:10وقتی سهم افت کرده
- 10:15خروج مرحلهای: کدام مجاز است
- 14:30تبدیل اختیار خریدِ زیانده به اسپرد
- 19:00تثبیت سودِ اختیار خرید با اسپرد
- 22:10جبران زیان سهم با اسپرد
- 30:15اسپرد بهجای خرید سهم
- 36:20جمعبندی
بستن پیش از سررسید یا رفتن تا اعمال
اسپرد صعودی خرید را دو جور میشود تمام کرد: هر دو پایه را پیش از سررسید ببندید، یا نگه دارید تا هر دو اعمال شوند. اعمال، کارمزد خرید و فروش سهم را هم دارد.
مثال: اسپرد 3,000 و 3,500 ریالی با پرداخت خالص 100 ریال؛ حداکثر سود 400 ریال.
- اگر الان با 300 ریال سود میشود بست: ببندید. بیشترِ سود به دست آمده، کارمزد اعمال را نمیدهید و پولتان زودتر آزاد میشود.
- اگر چند روز به سررسید مانده، اسپرد کاملاً در سود است ولی الان فقط با 200 ریال سود میشود بست: نگه دارید تا اعمال.
وقتی سهم افت کرده
دو راه دارید:
- بستن کل اسپرد، وقتی زیانِ الان از حداکثر زیانِ سررسید کمتر است.
- بازخرید پایهی فروش و نگه داشتن پایهی خرید.
مثال: اختیار خرید 3,000 را 300 ریال خریده و اختیار خرید 3,500 را 100 ریال فروختهاید. سهم از 3,200 به 2,900 ریال افتاده است؛ اختیار 3,000 حدود 30 ریال و اختیار 3,500 حدود 10 ریال قیمت دارد. اختیار 3,500 را 10 ریال بازخرید میکنید:
100 − 10 = 90
90 ریال سود از پایهی فروش گرفتهاید و اختیار 3,000 را هنوز دارید. اگر سهم برگردد، سودتان دیگر سقف ندارد؛ اگر برنگردد، چیز زیادی از دست ندادهاید.
خروج مرحلهای: کدام مجاز است
در حالت عادی هر دو پایه را با هم ببندید. فقط یک استثنا هست:
- مجاز: سهم افت کرده و پایهی فروش خیلی ارزان شده است؛ آن را بازخرید میکنید و پایهی خرید را نگه میدارید.
- غیرمجاز و خطرناک: سهم رشد کرده؛ پایهی خرید را با سود میفروشید و پایهی فروش را نگه میدارید. آنچه میماند فروش اختیار خرید بدون پوشش است: سمت سود را بستهاید و سمت زیان را باز گذاشتهاید.
تبدیل اختیار خریدِ زیانده به اسپرد
اختیار خرید 3,000 ریالی را 300 ریال خریدهاید، به امید صعود پرشتاب. سهم پایین آمده و حالا فکر میکنید در بهترین حالت تا 3,500 ریال برمیگردد. اختیار خرید 3,500 را 100 ریال میفروشید.
- حداکثر زیان از 300 به 200 ریال کم میشود.
- سربهسر از 3,300 به 3,200 ریال میآید.
- حداکثر سود 300 ریال میشود؛ سود نامحدود را دادهاید.
تثبیت سودِ اختیار خرید با اسپرد
سهم 3,100 ریال بود و اختیار خرید 3,000 را 300 ریال خریدید. سهم به 3,400 ریال رسیده و اختیار 600 ریال شده است. دو راه:
- بفروشید و 300 ریال سود قطعی بگیرید.
- اختیار خرید 3,500 را 200 ریال بفروشید. پرداخت خالص شما 100 ریال میشود.
3,500 − 3,000 − 100 = 400
با راه دوم سقف سود 400 ریال میشود و بدترین حالت 100 ریال زیان است. در برابرِ ریسکی کوچک، شانس سود بیشتر را نگه داشتهاید.
جبران زیان سهم با اسپرد
1,000 سهم را 4,800 ریال خریدهاید و سهم به 4,200 ریال افتاده است؛ 600 هزار ریال زیان. میخواهید زودتر از 4,800 به سربهسر برسید، بیآنکه پول تازهای بگذارید.
- یک اختیار خرید 4,000 ریالی را 400 ریال میخرید.
- دو اختیار خرید 4,500 ریالی را هر کدام 200 ریال میفروشید.
400 − 2 × 200 = 0
هزینه صفر است. حالا دو استراتژی دارید: سهم با یکی از فروشها کاور کال است، و اختیار خریدهشده با فروش دیگر اسپرد صعودی.
- سهم 4,000 ریال یا کمتر: زیان همان زیان نگه داشتن سهم است؛ بیشتر نمیشود.
- سهم 4,400 ریال: 400 هزار ریال زیان سهم با 400 هزار ریال ارزش اختیار 4,000 جبران میشود. سربهسر از 4,800 به 4,400 ریال آمده است.
- سهم 4,500 ریال و بالاتر: سود ثابت 200 هزار ریال.
بهای این کار، سقف سود است. وقتی مناسب است که انتظار دارید سهم فقط کمی برگردد.
اسپرد بهجای خرید سهم
اگر اختیار خریدِ عمیقاً در سود بخرید و اختیار خریدِ بیتفاوت بفروشید، اسپرد تا حدی مثل خود سهم رفتار میکند.
مثال: سهم 5,000 ریال است. اختیار خرید 4,000 را 1,100 ریال میخرید و اختیار خرید 5,000 را 200 ریال میفروشید؛ پرداخت خالص 900 ریال. برای 1,000 سهم 5 میلیون ریال لازم است و برای این اسپرد 900 هزار ریال.
- سهم 4,000 یا کمتر: اسپرد 900 هزار ریال زیان دارد و بیشتر نمیشود؛ سهم 1 میلیون ریال یا بیشتر.
- سهم 4,600: اسپرد 300 هزار ریال زیان دارد؛ سهم 400 هزار ریال.
- سهم 5,000 و بالاتر: اسپرد 100 هزار ریال سود ثابت دارد؛ سود سهم با رشد قیمت بیشتر میشود.
یک راه منطقی: 900 هزار ریال را در اسپرد بگذارید و 4.1 میلیون ریالِ باقیمانده را در صندوق درآمد ثابت. اصل پول در امان است و سود ثابت هم میگیرد.
جمعبندی
- اسپرد در سود: اگر بیشترِ سود به دست آمده ببندید؛ وگرنه تا اعمال نگه دارید.
- اسپرد در زیان: کل را ببندید، یا فقط پایهی فروشِ ارزانشده را بازخرید کنید.
- هیچوقت پایهی خرید را نفروشید و پایهی فروش را تنها نگذارید.
- با افزودن یک فروش، اختیار خریدِ زیانده یا سودده، یا حتی سهمِ زیانده، به اسپرد صعودی تبدیل میشود.
جلسهی بعد دربارهی اسپرد نزولی خرید است، برای بازار نزولی کمشتاب.
ساختار موقعیت
در اسپرد صعودی خرید دو قرارداد اختیار خرید روی یک دارایی پایه و با سررسید یکسان در کنار هم قرار میگیرند:
- 1 اختیار خرید با قیمت اعمال پایینتر خریده میشود.
- 1 اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر فروخته میشود.
برای اختیار خرید اول قیمت اختیار (پرمیوم) پرداخت میکنید و از فروش اختیار دوم پرمیوم دریافت میکنید. معمولاً پرمیوم پرداختی بیشتر از پرمیوم دریافتی است و اختلاف این دو، هزینه خالص موقعیت را تشکیل میدهد.
قرارداد خریداریشده امکان بهرهمندی از رشد قیمت را ایجاد میکند و قرارداد فروختهشده بخشی از هزینه ورود را جبران میکند. در مقابل، همین قرارداد فروختهشده باعث میشود سود شما پس از عبور قیمت دارایی پایه از قیمت اعمال بالاتر، دیگر افزایش پیدا نکند.
چه زمانی مناسب است و چه زمانی نه
از نظر جهت قیمت، این استراتژی دیدگاهی صعودی دارد. یعنی زمانی با منطق آن هماهنگ است که انتظار داشته باشید قیمت دارایی پایه تا سررسید رشد کند.
اگر انتظار شما رشد محدود یا متوسط باشد، ساختار اسپرد میتواند از نظر هزینه با خرید یک اختیار خرید منفرد متفاوت باشد، زیرا بخشی از پرمیوم پرداختی با فروش اختیار دوم جبران میشود.
اگر قیمت دارایی پایه کاهش پیدا کند یا تا سررسید زیر قیمت اعمال پایینتر باقی بماند، ممکن است کل هزینه خالص موقعیت از بین برود. از طرف دیگر، اگر انتظار رشد بسیار بزرگی داشته باشید، باید توجه داشته باشید که سود این استراتژی سقف دارد.
از نظر نوسان نیز اثر تغییرات یکطرفه نیست؛ چون یک اختیار خریده و یک اختیار فروختهاید. بنابراین بهتر است نوسان را در کنار فاصله قیمتهای اعمال، پرمیوم خالص و زمان باقیمانده تا سررسید ببینید.
سود، زیان و نقطهی سربهسر
بیشترین زیان برابر هزینه خالص پرداختی برای ساخت موقعیت است:
هزینه خالص = پرمیوم اختیار خریداریشده − پرمیوم اختیار فروختهشده
اگر قیمت دارایی پایه در سررسید در قیمت اعمال پایینتر یا پایینتر از آن قرار بگیرد، هر دو اختیار فاقد ارزش ذاتی مؤثر برای این موقعیت خواهند بود و هزینه خالص پرداختی از دست میرود.
بیشترین سود از اختلاف دو قیمت اعمال پس از کسر هزینه خالص به دست میآید:
بیشترین سود بهازای هر سهم = قیمت اعمال بالاتر − قیمت اعمال پایینتر − هزینه خالص
نقطهی سربهسر نیز برابر است با:
نقطهی سربهسر = قیمت اعمال پایینتر + هزینه خالص
در سررسید، بالاتر رفتن قیمت از این نقطه موقعیت را وارد محدوده سود میکند تا جایی که سقف سود در قیمت اعمال بالاتر شکل بگیرد.
یک مثال عددی
- بیشترین سود
- +130+130,000 در هر قرارداد
- بیشترین زیان
- −70−70,000 در هر قرارداد
- نقطهی سربهسر
- 1,070
- پرمیوم خالص پرداختی
- 7070,000 در هر قرارداد
این اعداد فرضیاند.
فرض کنید اندازه هر قرارداد 1,000 سهم باشد:
- خرید اختیار خرید با قیمت اعمال 1,000 و پرمیوم 120
- فروش اختیار خرید با قیمت اعمال 1,200 و پرمیوم 50
اگر قیمت به 1,200 یا بیشتر برسد، سود به سقف 130,000 میرسد. اگر قیمت 1,000 یا کمتر باشد، زیان به سقف 70,000 میرسد.
وجه تضمین
اسپرد صعودی خرید، وقتی هر دو قرارداد همسررسید باشند و قیمت اعمال قرارداد خریداریشده پایینتر از قرارداد فروختهشده باشد، طبق ضوابط وجه تضمین نیاز ندارد؛ زیرا تعهد قرارداد فروختهشده با قرارداد خریداریشده پوشش داده شده است.
اثر گذشت زمان و تغییر نوسان
گذشت زمان همزمان روی هر دو اختیار اثر میگذارد. کاهش ارزش زمانی اختیار خریداریشده به زیان این بخش است، اما کاهش ارزش زمانی اختیار فروختهشده میتواند اثر مخالف داشته باشد. نتیجه خالص به قیمت فعلی دارایی پایه، فاصله آن تا قیمتهای اعمال و زمان باقیمانده بستگی دارد.
افزایش نوسان نیز معمولاً ارزش هر دو اختیار را تغییر میدهد. چون یکی خریداری و دیگری فروخته شده است، حساسیت کل موقعیت به نوسان از خرید ساده یک اختیار کمتر مستقیم است.
خطاهای رایج
- توجه صرف به بیشترین سود و نادیده گرفتن هزینه خالص ورود.
- انتخاب قراردادهایی با نقدشوندگی پایین یا فاصله زیاد قیمت خرید و فروش.
- نادیده گرفتن سقف سود و تصور ادامه یافتن سود با هر مقدار افزایش قیمت دارایی پایه.
- مقایسه اسپردهای دارای سررسیدهای متفاوت فقط بر اساس درصد بازده.
- اشتباه گرفتن قیمت اعمال پایینتر با نقطهی سربهسر واقعی موقعیت.
چطور موقعیت خوب پیدا کنیم
در مقایسه اسپردها، نقدشوندگی هر دو پایه اهمیت دارد. کافی نیست فقط یکی از قراردادها معاملات مناسبی داشته باشد؛ زیرا برای ورود و خروج از استراتژی به هر دو پایه نیاز دارید.
فاصله قیمت خرید و فروش هر قرارداد را بررسی کنید، چون فاصله زیاد میتواند هزینه واقعی ورود را نسبت به محاسبات روی قیمتهای تابلو تغییر دهد. زمان تا سررسید نیز مهم است و باید هنگام مقایسه دو اسپرد در نظر گرفته شود.
نسبت بیشترین سود به بیشترین زیان به شما امکان میدهد ساختارهای مختلف را با یک معیار مشترک ببینید، اما این عدد را در کنار نقطهی سربهسر و فاصله آن تا قیمت فعلی دارایی پایه بررسی کنید.
صفحهی استراتژیهای دکتر آپشن همه موقعیتهای قابل اجرای اسپرد صعودی خرید را از روی دادهی زنده فهرست میکند و سود و زیان، نقطهی سربهسر، وجه تضمین و فیلترهای دلخواه را نشان میدهد. برای این استراتژی، مقایسه همزمان فاصله دو قیمت اعمال، هزینه خالص و فاصله قیمت فعلی تا نقطهی سربهسر میتواند تصویر روشنتری از تفاوت موقعیتها بدهد.
پرسشهای پرتکرار
آیا سود اسپرد صعودی خرید نامحدود است؟
خیر. سود در قیمت اعمال بالاتر به سقف خود میرسد.
آیا ممکن است کل هزینه ورود از بین برود؟
بله. اگر قیمت در سررسید به محدوده لازم نرسد، ممکن است کل هزینه خالص از دست برود.
چرا یک اختیار خرید هم فروخته میشود؟
برای دریافت پرمیوم و کاهش هزینه خالص ورود، در مقابل محدود شدن سقف سود.
نقطهی سربهسر کجاست؟
قیمت اعمال پایینتر بهعلاوه هزینه خالص پرداختی.
آیا درصد بازده بالا بهتنهایی نشانه بهتر بودن موقعیت است؟
خیر. نقدشوندگی، فاصله سفارشها، احتمال رسیدن قیمت به محدوده سود و زمان تا سررسید نیز اهمیت دارند.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
ابزار رایگان مرتبط
این صفحه آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. اعداد مثال فرضیاند و کارمزد معاملات در آنها حساب نشده است. قواعد اعمال، تسویه در سررسید، اخطاریهی وجه تضمین و کارمزدها را در صفحهی قواعد بازار اختیار معامله بخوانید.