جلسه 47: دلتا و گاما (Delta and Gamma)
در این جلسه
در جلسهی چهلوهفتم دلتا و گاما معرفی میشوند: دو معیار برای سنجش ریسک جهتدار یک موقعیت و تغییر این حساسیت با حرکت قیمت. بحث از سه عامل اثرگذار بر قیمت اختیار (حرکت قیمت، نوسان و گذشت زمان) شروع میشود و به محاسبهی حساسیت کل یک سبد اختیار میرسد.
مباحث اصلی این جلسه:
- دلتا: تغییر تقریبی ارزش اختیار در برابر یک واحد تغییر قیمت دارایی پایه.
- علامت دلتا در خرید و فروش اختیار خرید و اختیار فروش، و تفسیر آن بهصورت «معادل چند سهم».
- ارتباط دلتا با در سود، بیتفاوت یا در زیان بودن قرارداد و نمایش آن بهصورت شیب منحنی ارزش اختیار.
- اثر نوسان و زمان بر دلتا و معرفی دو حساسیت وانا (Vanna) و چارم (Charm).
- محاسبهی دلتای کل موقعیت از روی تعداد قرارداد، اندازهی قرارداد و جهت خرید یا فروش هر پایه.
- گاما: حساسیت دلتا به قیمت دارایی پایه، و تفاوت گامای موقعیت خرید و فروش اختیار.
- رفتار گاما نزدیک قیمت اعمال و اثر سررسید و نوسان بر آن.
- ترکیبهای خنثی و غیرخنثی از نظر دلتا و گاما و کاربردشان در تحلیل استراتژیهایی مثل استرادل.
خنثی بودن دلتا در یک لحظه به این معنا نیست که ثابت میماند یا همهی ریسکها حذف شده است؛ با حرکت قیمت و تغییر بقیهی عوامل، حساسیت موقعیت هم عوض میشود.
فهرست زمانی ویدیو
برای رفتن به هر بخش، نوار زمان ویدیو را روی همان دقیقه ببرید.
- 00:00مقدمه
- 03:20سه بُعد آپشن: جهت، شدت، زمان
- 07:07هر یونانی کدام بُعد را میسنجد
- 08:50یونانیها ابزار سنجش ریسکاند
- 11:50دلتا چیست
- 13:00سه نگاه به دلتا
- 15:01مثال اختیار خرید و اختیار فروش
- 18:42دلتای قرارداد و دلتای موقعیت
- 21:38دلتا و وضعیت قرارداد
- 24:20اثر نوسانپذیری بر دلتا
- 30:25اثر زمان بر دلتا
- 34:24دلتای کل موقعیت
- 38:05گاما چیست
- 41:45اثر زمان و نوسانپذیری بر گاما
- 46:40گامای موقعیت
- 49:59چهار ترکیب دلتا و گاما
جزوهی این جلسه
خلاصهی مکتوب و مرتبشدهی همین ویدیو، برای مرور و مراجعه.
سه بُعد آپشن
در سهام یک چیز مهم است: جهت حرکت قیمت. در آپشن سه نیرو همزمان روی موقعیت اثر میگذارند و گاهی خلاف هم:
- جهت: سهم بالا میرود یا پایین.
- شدت: سهم چقدر نوسان میکند.
- زمان: چقدر تا سررسید مانده است.
ممکن است جهت را درست پیشبینی کنید و باز هم زیان کنید، چون نوسان ضمنی افت کرده یا زمان گذشته است.
هر یونانی کدام بُعد را میسنجد
- دلتا: حساسیت قیمت آپشن به حرکت قیمت سهم (جهت).
- گاما: سرعت تغییر خودِ دلتا؛ شتابِ همان بُعد جهت.
- وگا: حساسیت قیمت آپشن به تغییر نوسان ضمنی (شدت).
- تتا: حساسیت قیمت آپشن به گذشت زمان.
یونانیها ابزار سنجش ریسکاند و دو فایده دارند:
- بهجای اینکه فقط بگویید موقعیت در زیان است، میفهمید زیان از کدام بُعد آمده است.
- میتوانید بُعدی را که دربارهاش تحلیلی ندارید خنثی کنید و فقط روی بُعدهای دیگر معامله کنید.
دلتا
دلتا میگوید اگر قیمت سهم یک واحد تغییر کند، قیمت آپشن چند واحد تغییر میکند. دلتای اختیار خرید بین صفر و 1 و دلتای اختیار فروش بین صفر و 1- است.
به دلتا سه جور میشود نگاه کرد:
- حساسیت: تغییر قیمت آپشن در برابر تغییر قیمت سهم.
- احتمال، بهطور تقریبی: دلتای 0.25 یعنی حدود 25 درصد احتمال دارد قرارداد در سررسید در سود باشد. عدد دقیق این احتمال N(d2) است.
- معادل سهم: موقعیت از نظر حساسیت به حرکت سهم، مثل داشتن چند سهم است.
دو مثال
قیمت اهرم 2,000 تومان و اندازهی هر قرارداد 1,000 سهم.
اختیار خرید با قیمت اعمال 2,200 تومان و دلتای 0.30:
- اگر اهرم 1 تومان بالا برود، قیمت قرارداد حدود 0.3 تومان، یعنی 3 ریال، بالا میرود.
- حدود 30 درصد احتمال دارد اهرم در سررسید بالای 2,200 تومان باشد.
- یک قرارداد مثل خرید 300 سهم اهرم است.
1,000 × 0.30 = 300
اختیار فروش با قیمت اعمال 1,800 تومان و دلتای 0.20-: علامت منفی یعنی رابطه برعکس است.
- اگر اهرم 1 تومان پایین بیاید، قیمت قرارداد حدود 2 ریال بالا میرود.
- حدود 20 درصد احتمال دارد اهرم در سررسید زیر 1,800 تومان باشد.
- یک قرارداد مثل فروش استقراضی 200 سهم است.
دلتای قرارداد و دلتای موقعیت
علامتهای بالا از نگاه خریدار قرارداد است. برای فروشنده علامت برعکس میشود:
- خریدار اختیار خرید: دلتای مثبت
- فروشندهی اختیار خرید: دلتای منفی
- خریدار اختیار فروش: دلتای منفی
- فروشندهی اختیار فروش: دلتای مثبت
خریدار اختیار خرید و فروشندهی اختیار فروش از نظر جهت شبیه هماند، ولی یکی حق دارد و دیگری تعهد؛ ریسکشان یکی نیست.
دلتا و وضعیت قرارداد
- عمیقاً در سود: دلتا نزدیک 1 برای اختیار خرید و نزدیک 1- برای اختیار فروش. قرارداد تقریباً مثل خود سهم حرکت میکند.
- در سود: بین 0.5 و 1 برای اختیار خرید.
- بیتفاوت: حدود 0.5 برای اختیار خرید و 0.5- برای اختیار فروش.
- عمیقاً در زیان: نزدیک صفر.
اثر نوسانپذیری و زمان بر دلتا
نوسانپذیری بیشتر و زمان بیشتر تا سررسید یک کار میکنند: ارزش زمانی را بالا میبرند و دلتا را به سمت 0.5 میکشند.
- قرارداد در سود: با نوسان کم یا زمان کم، اطمینان از در سود ماندن بیشتر است و دلتا به 1 نزدیکتر است. با نوسان زیاد یا زمان زیاد، دلتا پایینتر است.
- قرارداد در زیان: برعکس. با نوسان کم یا زمان کم، امیدی به در سود رفتن نیست و دلتا نزدیک صفر است. با نوسان زیاد یا زمان زیاد، دلتا بالاتر است.
هر چه به سررسید نزدیک میشویم، دلتاها صفر و یکی میشوند: قرارداد در سود به 1 میرود و قرارداد در زیان به صفر.
دو یونانی فرعی همین حساسیتها را میسنجند: وانا (Vanna) حساسیت دلتا به نوسانپذیری و چارم (Charm) حساسیت دلتا به گذشت زمان.
دلتای کل موقعیت
دلتای یک موقعیت، جمعِ دلتای پایههای آن با علامت درست است.
دلتای هر پایه = تعداد قرارداد × اندازهی قرارداد × دلتای قرارداد
مثال: 10 قرارداد با اندازهی 1,000 سهم و دلتای 0.25.
10 × 1,000 × 0.25 = 2,500
- برای موقعیت صعودی، دلتای مثبت اضافه کنید: خرید اختیار خرید یا فروش اختیار فروش.
- برای موقعیت نزولی، دلتای منفی: فروش اختیار خرید یا خرید اختیار فروش.
- اگر جمع دلتاها نزدیک صفر باشد، موقعیت دلتا خنثی است.
دلتای موقعیت فقط عکسی از همین لحظه است. با حرکت سهم، گذشت زمان و تغییر نوسان، دلتا هم عوض میشود. آزمایشگاه آپشن سایت در ردیف «مجموع کل موقعیت» همین عدد را نشان میدهد.
گاما
گاما میگوید با یک واحد تغییر در قیمت سهم، دلتا چقدر عوض میشود.
- گاما برای خریدار آپشن مثبت و برای فروشنده منفی است؛ چه اختیار خرید و چه اختیار فروش.
- بیشترین گاما در قرارداد بیتفاوت است، چون آنجا مرز سود و زیان است و با حرکت کوچک سهم دلتا زیاد عوض میشود.
- در قراردادهای عمیقاً در سود و عمیقاً در زیان، گاما نزدیک صفر است.
گامای مثبت به سود خریدار است: وقتی سهم در جهت موردنظر حرکت میکند، دلتا بزرگتر میشود و سود تندتر بالا میرود؛ وقتی خلاف آن حرکت میکند، دلتا کوچکتر میشود و زیان کندتر.
اثر زمان و نوسانپذیری بر گاما
- قرارداد بیتفاوت: نزدیک سررسید گاما بهشدت بالا میرود، چون با کوچکترین حرکت سهم، قرارداد یا در سود است یا در زیان. سهم کمنوسان هم در این نقطه گامای بالاتری دارد.
- قرارداد در سود یا در زیان: نزدیک سررسید تکلیف روشن است و گاما نزدیک صفر. با زمان بیشتر یا نوسان بیشتر، هنوز امکان تغییر وضعیت هست و گاما بالاتر است.
گامای موقعیت
گامای خود سهم صفر است، چون دلتای آن همیشه 1 است. پس با خرید و فروش سهم میشود دلتای موقعیت را تنظیم کرد، ولی گامای آن عوض نمیشود.
- گامای مثبت: موقعیت خریدار است و از حرکتهای بزرگ سود میبرد.
- گامای منفی: موقعیت فروشنده است؛ بازار آرام و گذشت زمان به سود اوست و حرکت بزرگ به زیانش.
چهار ترکیب دلتا و گاما
- دلتا خنثی و گاما خنثی: بُعد جهت کاملاً کنار گذاشته شده است؛ معامله فقط روی زمان و نوسان است. مناسب بازارگردانها.
- دلتا خنثی و گامای مثبت: جهت مهم نیست، ولی با حرکت سهم به هر طرف سود ساخته میشود. نمونهاش خرید استرادل است.
- دلتای جهتدار و گاما خنثی: موقعیت مثل خود سهم رفتار میکند. نمونهاش سهم مصنوعی است: خرید اختیار خرید و فروش اختیار فروش با یک قیمت اعمال.
- دلتای جهتدار و گامای جهتدار: هم روی جهت و هم روی شتاب شرط بستهاید. نمونهاش خرید تنهای یک اختیار خرید یا یک اختیار فروش.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
این ویدیو آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. فهرست کامل دوره در مرکز آموزش، راهنمای مکتوب استراتژیها در راهنمای استراتژیها و مقررات در قواعد بازار.