جلسه 52: کاربرد یونانی‌ها ۳ ⁦(Using the Greeks 3)⁩

کاربرد یونانی‌ها ۳

این جلسه پایان بحث «کاربرد یونانی‌ها در اقدام‌های بعدی» (Follow-up Action) است. در جلسه‌ی 50 دیدیم یونانی‌ها هنگام ورود به معامله چه کمکی می‌کنند و در جلسه‌ی 51 با یک اسپرد دیدیم چطور می‌شود نسبت به جهت حرکت قیمت سهم بی‌تفاوت ماند. این بار دو موقعیت دیگر را با یونانی‌ها می‌سنجیم، خرید استرادل و فروش استرانگل، بعد سه اقدام نگه‌داشتن، بستن و تعدیل را جمع‌بندی می‌کنیم و در پایان سه زبانه‌ی آزمایشگاه دکتر آپشن را روی یک نمونه می‌بینیم. همه‌ی عددها نمونه‌ی آموزشی‌اند و پیشنهاد معامله نیستند.

پیش‌نیاز: جلسه‌های 47 (دلتا و گاما)، 48 (وگا)، 49 (تتا و رو)، 50 و 51 (کاربرد یونانی‌ها).

مرور جلسه‌ی 51

در جلسه‌ی قبل شرط‌بندی ما روی نوسان بود، نه جهت: می‌خواستیم جهت حرکت سهم روی سود و زیان اثری نداشته باشد. دلتا و گاما هر دو جهت حرکت را اندازه می‌گیرند. یاد گرفتیم:

• نزدیک صفر کردن دلتا تضمین نمی‌کند که از نظر جهت خنثی هستیم.
• برای خنثی ماندن، باید گاما را هم خنثی کرد.

خرید استرادل: دلتای صفر، گامای بزرگ

در خرید استرادل نمی‌دانیم سهم بالا می‌رود یا پایین، ولی انتظار داریم حرکت بزرگ و شتابان باشد. مثلاً رویدادی در پیش است (مانند یک مذاکره‌ی مهم) و نتیجه‌اش هر چه باشد بازار شدید حرکت می‌کند، اما جهتش را نمی‌دانیم.

دلتا دو چیز می‌گوید: علامتش جهت موقعیت را نشان می‌دهد (مثبت صعودی، منفی نزولی) و اندازه‌اش مقدار ریسک جهت‌دار را. در استرادل نمی‌خواهیم علامت داشته باشد، پس به دلتای نزدیک صفر نیاز داریم. ولی حرکت بزرگ هم می‌خواهیم، یعنی وقتی قیمت جابه‌جا شد اندازه‌ی دلتا سریع بزرگ شود (چه مثبت، چه منفی). «حساسیت دلتا» همان گاماست. پس موقعیت ایده‌آل برای خرید استرادل:

• دلتا نزدیک صفر
• گامای بزرگ

نمونه روی سایت: استرادل شستا

در جدول استراتژی‌ها، نماد شستا را برای استرادل بررسی می‌کنیم. در جستجوی بالاترین گاما، استرادلی پیدا می‌شود که دلتایش تقریباً صفر و گامایش نسبتاً بالاست.

در جدول تحلیل سناریو، نمای «دلتای کل» را می‌بینیم: در قیمت فعلی دلتای موقعیت نزدیک صفر است، ولی با چند درصد بالا رفتن قیمت سهم به حدود 257 و با چند درصد پایین آمدنش به حدود منفی 267 می‌رسد. یعنی دلتا خیلی سریع بزرگ می‌شود و موقعیت، در هر دو جهت، به‌زودی وارد سود می‌شود.

شرط اصلی استرادل: بالا رفتن نوسان ضمنی

وقتی از نظر جهت خنثی هستیم، شرط‌بندی اصلی ما روی نوسان ضمنی یا وگاست. خریدار استرادل انتظار دارد نوسان ضمنی نسبت به حالت فعلی بالاتر برود.

در نمونه، میانگین نوسان ضمنی پایه حدود 62 درصد بود. برای اینکه ببینیم نوسان ضمنی پایین است یا نه:

• در کارت اطلاعات نماد، بخش داشبورد نوسان ضمنی، رتبه‌ی نوسان ضمنی (IV Rank) و درصدک نوسان ضمنی (IV Percentile) را نگاه می‌کنیم؛ این دو نشان می‌دهند سطح فعلی نسبت به داده‌ی تاریخی کجاست.
• نمودار نوسان ضمنی را هم می‌بینیم که در نمونه خیلی بالا نبود.

با این نگاه می‌شود انتظار داشت نوسان ضمنی بالا برود. فرض کنید به 80 یا 90 درصد برسد. در جدول تحلیل سناریو، با فرض نوسان ضمنی بالاتر، موقعیت خیلی زود وارد منطقه‌ی سود می‌شود؛ در حالی که با همان نوسان ضمنی فعلی، حتی چند درصد بالا رفتن قیمت سهم در یک هفته هنوز زیان است. پس اگر تحلیل درست باشد و دلتا خنثی و گاما بزرگ باشد و نوسان ضمنی افزایش یابد، در زمان کوتاه می‌شود سود قابل‌توجهی گرفت.

این الگوی نگاه به «لانگ استرادل» با یونانی‌هاست.

تتا و وگای استرادل خریده‌شده

نکته‌ای که باید به آن توجه کرد زمان است. در خرید استرادل هر دو پایه خریدند، پس زمان علیه ماست: تتای موقعیت منفی است و هر روز مقداری از ارزش موقعیت کم می‌شود. در عوض وگا مثبت است: با بالا رفتن نوسان ضمنی ارزش موقعیت بالا می‌رود.

برای استراتژی‌ای مثل استرادل خریده‌شده باید هر دو را با هم در نظر گرفت: تتای منفی و وگای مثبت.

فروش استرانگل: دلتا و گاما هر دو خنثی

حالا طرف مقابل: فروشنده‌ی نوسان. این بار فروش استرانگل را مثال می‌زنیم. سهمی را می‌خواهیم که نوسان ضمنی‌اش بالاست و انتظار داریم پایین بیاید.

• وگا: هر چه بزرگ‌تر (با علامت منفی)، به نفع ماست؛ چون فروشنده‌ایم و می‌خواهیم با کم شدن نوسان ضمنی پرمیوم‌ها کم شود و بتوانیم موقعیت را با قیمت پایین‌تر ببندیم.
• دلتا: نمی‌خواهیم جهت‌دار باشیم.
• گاما: آن هم باید خنثی باشد، چون می‌خواهیم وقتی قیمت سهم حرکت می‌کند اندازه‌ی دلتا تغییر نکند. همان بحث اسپرد: کل شرط‌بندی روی نوسان ضمنی است و می‌خواهیم خنثی بودنمان با حرکت قیمت از بین نرود.

پس برای فروش استرانگل هم دلتا و هم گاما باید خنثی باشند.

نمونه روی سایت: استرانگل اهرم

برای پیدا کردن سهمی با نوسان ضمنی بالا، در دیده‌بان بازار در بخش داشبورد نوسان ضمنی، ستون درصدک نوسان ضمنی را می‌بینیم و سهم‌هایی را که سطح نوسان ضمنی‌شان بالاست پیدا می‌کنیم. در نمونه، درصدک نوسان ضمنی اهرم حدود 91 درصد بود.

سررسید 34 روزه را انتخاب کردیم؛ در جدول استراتژی‌ها، «فروش استرانگل» با نماد اهرم و فیلتر روز تا سررسید برابر 34. از میان آن‌ها استرانگلی را می‌خواهیم که دلتا و گامایش کمترین باشد. بعد از مرتب‌سازی بر پایه‌ی دلتا، ترکیبی پیدا می‌شود که دلتایش کمینه و گامایش هم تقریباً صفر است؛ تتا مثبت است (چون فروشنده‌ایم، به نفع ماست) و وگا هم دارد.

در آزمایشگاه آپشن موقعیت را بیشتر بررسی می‌کنیم:

• دلتای موقعیت تقریباً صفر است، و اگر بخواهیم با کم یا زیاد کردن چند قرارداد خنثی‌ترش هم می‌کنیم.
• گاما حدود منفی 2 است؛ با توجه به تعداد قراردادها اثر بزرگی ندارد. یعنی گامای خیلی بزرگی نداریم.

تتا و وگای استرانگل فروخته‌شده

• تتا مثبت: هر روز که می‌گذرد، مقداری کسب سود می‌کنیم و این به نفع ماست.
• وگا منفی: اگر نوسان ضمنی پایین بیاید، سود می‌کنیم.

برای بررسی جهت در جدول تحلیل سناریو، قیمت سهم را حدود 4 تا 6 درصد بالا یا پایین می‌بریم (مثلاً بعد از گذشت 11 روز): چون دلتا را خنثی و گاما را تا حد زیادی خنثی کرده‌ایم، سود و زیان در این بازه‌ی قیمتی تغییر چندانی نمی‌کند.

حالا فرض کنیم تحلیل درست باشد و نوسان ضمنی پایین بیاید؛ مثلاً از حدود 101 به 80 و حتی 70 درصد. در جدول می‌بینیم اندازه‌ی سود خیلی بزرگ می‌شود و منطقه‌ی قرمز به سبز تبدیل می‌شود.

پس در فروش استرانگل، ترجیح ما این است:

• دلتا و گاما هر دو خنثی یا نزدیک صفر.
• تتا بزرگ (مثبت).
• وگا بزرگ (منفی)؛ یعنی موقعیت به پایین آمدن نوسان ضمنی سریع واکنش نشان دهد و برایمان سود بسازد.

سه اقدام بعد از ورود: نگه‌داشتن

پس از ورود به موقعیت سه اقدام داریم (Follow-up Action): نگه‌داشتن، بستن و تعدیل. نگه‌داشتن را وقتی انتخاب می‌کنیم که:

• حد سود محقق نشده باشد. مثلاً اگر حدود 80 درصد حداکثر سود محقق شود بهتر است موقعیت را بست؛ ولی این 80 درصد قطعی نیست و به استراتژی و زمان بستگی دارد (گاهی با 50 درصد سود هم بیرون می‌آییم).
• تحلیل اولیه تغییر نکرده باشد. مثلاً هنوز فکر می‌کنیم نوسان ضمنی پایین می‌آید و هنوز پایین نیامده است.
• الزامات ریسک رعایت شود. یعنی نگه داشتن موقعیت پرتفوی ما را به خطر نیندازد (جزئیات این بخش در مباحث مدیریت پرتفو و مدیریت سرمایه می‌آید).

در مثال فروش استرانگل: حد سود را مثلاً 50 تا 60 درصد گرفتیم و هنوز به آن نرسیده‌ایم؛ تحلیل ما هم برقرار است. اما علاوه بر این‌ها باید ببینیم شرایط اولیه‌ی یونانی‌ها در لحظه‌ی ورود حفظ شده یا نه. مثلاً گاما خیلی بزرگ نشده باشد. گاما با نزدیک شدن به سررسید طبیعتاً بزرگ می‌شود و اگر بزرگ شود با کوچک‌ترین حرکت قیمت سهم، موقعیت جهت‌دار می‌شود و حالت خنثی بودن از بین می‌رود. پس باید حتماً به آن دقت کرد.

بستن موقعیت

وقتی موقعیت را می‌بندیم که:

• حد سود محقق شده باشد (مثلاً 50 یا 80 درصد از سودی که انتظار داشتیم). لازم نیست برای سود بیشتر ریسک نگه داشتن تا سررسید را بپذیریم؛ به‌خصوص که با نزدیک شدن به سررسید احتمال بزرگ شدن گاما بیشتر می‌شود.
• تحلیل اولیه تغییر کرده باشد. می‌شود تعدیل کرد و موقعیت را به موقعیت دیگری تبدیل کرد، ولی شاید موقعیت مطلوب مورد نظر پیدا نشود و بستن بهتر باشد.

در خرید استرادل: منتظر یک اتفاق بزرگ بودیم و آن اتفاق دیگر قرار نیست بیفتد؛ این یکی از حالت‌هایی است که حتماً موقعیت را می‌بندیم.

تعدیل موقعیت

تعدیل یعنی اندازه‌ی موقعیت‌ها را عوض می‌کنیم. حالتی را فرض کنید که تحلیل اولیه تغییر نکرده، اما با گذشت زمان و تغییر قیمت، مقدار یونانی‌ها (مثلاً دلتا یا گاما) تغییر کرده است. اینجا نیاز داریم دوباره تعداد پایه‌ها را زیاد یا کم کنیم تا به مقادیر دلخواه برسیم.

جمع‌بندی سه اقدام:

• نگه‌داشتن: حد سود محقق نشده، تحلیل برقرار است، ریسک مجاز است و شرایط اولیه‌ی یونانی‌ها حفظ شده است.
• بستن: حد سود محقق شده یا تحلیل اولیه تغییر کرده است.
• تعدیل: تحلیل برقرار است ولی یونانی‌ها با زمان و قیمت از مقدار دلخواه دور شده‌اند.

یونانی‌ها تصمیم نمی‌گیرند

یونانی‌ها تصمیم نمی‌گیرند؛ اندازه می‌گیرند. تصمیم با خود شماست. یونانی‌ها جهت و اندازه‌ی هر کدام از ابعاد موقعیت را نشان می‌دهند: علاوه بر جهت حرکت، شتاب، زمان و نوسان. پس مهم است موقعیت‌تان را مدام از نظر یونانی‌ها رصد کنید و ببینید تحلیلی که روی هر بُعد دارید چقدر با واقعیت می‌خواند یا از آن دور شده است.

آزمایشگاه: سه زبانه

در آزمایشگاه آپشن دکتر آپشن سه زبانه‌ی مرتبط با همین بحث هست: اقدام بعدی، خنثی‌سازی و بهینه‌سازی وجه تضمین. همه‌ی نتیجه‌ها مقایسه‌ی گزینه‌ها بر پایه‌ی فرض‌های خود شماست، نه توصیه.

### بهینه‌سازی وجه تضمین

بر پایه‌ی تعداد پایه‌هایی که دارید و قوانین سازمان بورس، محاسبه می‌کند موقعیت را در قالب کدام استراتژی تعریف کنید تا در پنل کارگزاری بیشترین تخفیف وجه تضمین را بگیرید. در نمونه‌ی شورت استرانگل، قانون هم‌پوشانی دو پایه را با هم یک جفت حساب می‌کند و وجه تضمین آن طبق فرمول بورس به یک عدد می‌رسد؛ پایه‌های اضافه‌تر، فروش بدون پوشش حساب می‌شوند.

### خنثی‌سازی دلتا، گاما و وگا

می‌توانید موقعیت را بر حسب دلتا، گاما یا وگا، یا ترکیبی از آن‌ها خنثی کنید و مشخص کنید خنثی‌سازی با همه‌ی قراردادهای همان سررسید انجام شود یا فقط با پایه‌های موجود. سیستم پیشنهاد می‌دهد.

برای نمونه یکی از پایه‌ها را می‌بندیم تا دلتای موقعیت به صفر نباشد؛ سیستم در قراردادهای همان سررسید می‌گردد و می‌گوید «این مقدار سهم بخرید» یا «این اختیار خرید را بخرید». با اضافه کردن همین پیشنهاد، دلتا به حداقل می‌رسد. اگر دلتا و گاما را با هم انتخاب کنیم، ترکیب‌های مختلف (مثلاً یک اختیار به‌اضافه‌ی مقداری سهم) پیشنهاد می‌شود و ویژگی‌های قبل و بعد آن را نشان می‌دهد؛ با اجرای آن، هم دلتا و هم گاما خنثی می‌شوند. همین کار را برای وگا هم می‌شود کرد. نیازی نیست خودتان بگردید و جستجو کنید.

### اقدام بعدی

همین موقعیت تک‌پایه را در نظر بگیرید: یک قرارداد فروختیم، چون فکر می‌کردیم سهم پایین می‌آید؛ اما حالا می‌بینیم سهم بالا می‌رود، یعنی تحلیل‌مان اشتباه از آب درآمد. زبانه‌ی اقدام بعدی از ما می‌پرسد:

• پیش‌بینی قیمت: سهم تا کجا بالا یا پایین می‌رود (هر روشی، مثلاً بر پایه‌ی تحلیل تکنیکال و سطح‌های حمایت و مقاومت)، و جهتش بالا باشد یا پایین. پیشنهادها برای هر جهت فرق می‌کند.
• زمان: تا چند روز دیگر (اختیاری؛ مثلاً تا 30 روز).
• میزان اطمینان به تحلیل.
• نوسان ضمنی: نوسان ضمنی فعلی (در نمونه 64 درصد) تا سررسید بالاتر می‌رود یا پایین‌تر.
• سرمایه‌ی در اختیار و زیان قابل‌تحمل.
• زیان محدود: گزینه‌ای هست که فقط موقعیت‌های زیان‌محدود را نشان بدهد؛ اگر تیک آن را برداریم، همه‌ی موقعیت‌های ممکن را می‌بینیم. می‌شود قراردادهایی را هم که حجم معاملاتشان کم است از پیشنهادها کنار گذاشت.

بعد از تنظیم همه‌ی فرض‌ها، دکمه‌ی «مقایسه» را می‌زنیم و برنامه گزینه‌های مختلف را پیشنهاد می‌کند. مثلاً یکی از گزینه‌ها فروش یک قرارداد دیگر است. اگر آن را روی نمودار و جدول تحلیل سناریو اعمال کنیم، با رسیدن قیمت به هدف فرضی‌مان، اندازه‌ی سود خیلی بزرگ‌تر می‌شود. به این ترتیب می‌توانیم اقدام‌های بعدی را مقایسه کنیم، به جای اینکه خودمان موقعیت‌های مختلف را یکی‌یکی بررسی کنیم.

جمع‌بندی و جلسه‌ی بعد

• خرید استرادل: دلتای نزدیک صفر، گامای بزرگ؛ شرطش بالا رفتن نوسان ضمنی است؛ تتای منفی و وگای مثبت دارد.
• فروش استرانگل: دلتا و گامای خنثی؛ تتای مثبت و وگای منفی؛ شرطش پایین آمدن نوسان ضمنی است.
• سه اقدام بعد از ورود: نگه‌داشتن، بستن، تعدیل؛ ملاک هر کدام حد سود، تحلیل اولیه، ریسک و حفظ شرایط یونانی‌ها در لحظه‌ی ورود است.
• یونانی‌ها تصمیم نمی‌گیرند؛ اندازه می‌گیرند.

با این جلسه بحث «کاربرد یونانی‌ها در اقدام‌های بعدی» تمام شد. از جلسه‌ی بعد سری «مدیریت پورتفو در معاملات آپشن» (شامل مدیریت سرمایه) شروع می‌شود که احتمالاً چند جلسه خواهد بود.