جلسه 1: موقعیتهای چهارگانه (Four Basic Positions)
در این جلسه
در جلسهی اول، مفهوم اختیار معامله با مثالهای روزمره مثل بلیت سینما و بیمه معرفی میشود: پرداخت هزینه برای بهدستآوردن حق انتخاب در برابر آیندهی نامطمئن. سپس همین مفهوم به بازار سهام برده میشود و تفاوت «حق» خریدار اختیار با «تعهد» فروشنده روشن میشود.
مباحث اصلی این جلسه:
- چهار موقعیت پایهی بازار آپشن: خرید اختیار خرید (Long Call)، فروش اختیار خرید (Short Call)، خرید اختیار فروش (Long Put) و فروش اختیار فروش (Short Put).
- حقوق و تعهدات دو طرف: خریدار اختیار خرید حق خرید و خریدار اختیار فروش حق فروش دارایی پایه را دارد؛ فروشندهی هر قرارداد در صورت اعمال باید تعهد متناظر را انجام دهد.
- محاسبهی سود و زیان هر موقعیت برای قیمتهای مختلف سهم در سررسید و رسم نمودار آنها با مثال عددی.
- نقش پرمیوم پرداختی در نقطهی سربهسر، و تفاوت «سودآور بودن کل معامله» با «بهصرفه بودن اعمال»؛ اعمال گاهی فقط بخشی از زیان را جبران میکند.
- مقایسهی ریسک و بازده موقعیتها: زیان خریدار به پرمیوم پرداختی محدود است، سود فروشنده به پرمیوم دریافتی محدود است، و ریسک فروش اختیار خرید با فروش اختیار فروش فرق دارد.
در پایان، تعریف قرارداد اختیار معامله و اصطلاحات Call، Put، Long و Short جمعبندی میشود. شناخت شکل این چهار نمودار، پایهی درک استراتژیهای ترکیبی در جلسههای بعد است.
فهرست زمانی ویدیو
برای رفتن به هر بخش، نوار زمان ویدیو را روی همان دقیقه ببرید.
- 00:00فلسفهی آپشن با مثالهای روزمره
- 04:01حق انتخاب هزینه دارد
- 05:42همان مفهوم در بازار سهام
- 08:33خرید اختیار خرید
- 13:02نمودار خرید اختیار خرید
- 14:39خرید اختیار فروش
- 19:27نمودار خرید اختیار فروش
- 20:18فروش اختیار خرید
- 23:59فروش اختیار فروش
- 27:24چهار نمودار پایه
- 28:41تعریف اختیار معامله
- 30:09اصطلاحات Call، Put، Long و Short
جزوهی این جلسه
خلاصهی مکتوب و مرتبشدهی همین ویدیو، برای مرور و مراجعه.
آپشن یعنی حق انتخاب دربارهی آینده
آپشن فقط مال بازارهای مالی نیست. هر جا امروز هزینهای میدهیم تا دربارهی آیندهای نامطمئن حق انتخاب داشته باشیم، همان فکر در کار است:
- بلیت سینما: پول میدهید و اختیار دارید در ساعت مشخص فیلم را ببینید. الزامی به رفتن ندارید.
- بیمهی خودرو: هزینهای میدهید تا اگر در یک سال آینده تصادف کردید، خسارت را بیمه بدهد. شاید هرگز از آن استفاده نکنید.
- چتر: زحمت همراه بردنش را میپذیرید تا چه باران بیاید و چه نیاید، خیس نشوید.
این حق انتخاب رایگان نیست. اگر از بلیت استفاده نکنید، پولش رفته است؛ ولی با همان پول آزادی عمل خریدهاید.
همان مفهوم در بازار سهام
فرض کنید پیشبینی میکنید سهم «الف» یک ماه دیگر از 1,000 تومان بالاتر باشد. کسی حوالهای رایگان به شما میدهد: یک ماه دیگر میتوانید یک سهم «الف» را به 1,000 تومان از او بخرید.
- اگر سهم بالای 1,000 تومان باشد، حواله را اعمال میکنید: سهم را 1,000 تومان میگیرید و در بازار گرانتر میفروشید.
- اگر سهم زیر 1,000 تومان باشد، کاری نمیکنید و چیزی هم از دست ندادهاید.
در دنیای واقعی چنین حوالهای رایگان نیست و قیمت دارد. در ادامه قیمت آن 100 تومان فرض شده است.
خرید اختیار خرید (Long Call)
حواله را 100 تومان میخرید: حق دارید یک ماه دیگر سهم را 1,000 تومان بخرید. برای اینکه کل معامله سود بدهد، سهم باید از مجموع پولی که میدهید بالاتر برود:
1,000 + 100 = 1,100
یک ماه بعد سه حالت پیش میآید:
- سهم بالای 1,100 تومان: اعمال میکنید و سود میبرید. اگر سهم 1,500 تومان باشد، سود 400 تومان است.
- سهم بین 1,000 و 1,100 تومان: باز هم اعمال میکنید، نه برای سود، بلکه برای اینکه زیان کمتر شود. اگر سهم 1,050 تومان باشد، زیان 50 تومان است، نه 100 تومان.
- سهم زیر 1,000 تومان: اعمال نمیکنید و 100 تومانِ حواله از دست میرود. فرقی نمیکند سهم 900 شده باشد یا 500.
1,500 − 1,100 = 400
زیان خریدار به همان 100 تومان محدود است و سودش سقف ندارد.
خرید اختیار فروش (Long Put)
این بار پیشبینی میکنید سهم از 1,000 تومان پایینتر بیاید. حوالهای 100 تومانی میخرید که حق میدهد یک ماه دیگر سهم را 1,000 تومان بفروشید. نقطهی سربهسر:
1,000 − 100 = 900
- سهم بالای 1,000 تومان: اعمال نمیکنید و 100 تومان از دست میرود.
- سهم بین 900 و 1,000 تومان: اعمال میکنید تا زیان کمتر شود. اگر سهم 950 تومان باشد، 50 تومان از اعمال به دست میآید و زیان کل 50 تومان میشود.
- سهم زیر 900 تومان: سود میبرید. هر چه سهم پایینتر برود سود بیشتر است، تا جایی که سهم به صفر برسد.
فروش اختیار خرید (Short Call)
هر حوالهای فروشندهای هم دارد: کسی که پیشبینیاش برعکس خریدار است. اگر فکر میکنید سهم از 1,000 تومان بالاتر نمیرود، میتوانید همان حوالهی خرید را 100 تومان بفروشید.
تفاوت اصلی این است: خریدار حق دارد و فروشنده الزام. اگر خریدار بخواهد اعمال کند، شما باید سهم را 1,000 تومان به او بدهید.
- سهم زیر 1,000 تومان: خریدار اعمال نمیکند و 100 تومان سود شماست.
- سهم بالای 1,100 تومان: خریدار اعمال میکند و شما زیان میکنید. اگر سهم 1,200 تومان باشد، باید آن را 1,200 بخرید و 1,000 تحویل بدهید؛ با 100 تومانی که اول گرفتهاید، زیان 100 تومان میشود.
1,200 − 1,000 − 100 = 100
هر چه سهم بالاتر برود، زیان فروشنده بیشتر میشود.
فروش اختیار فروش (Short Put)
اگر فکر میکنید سهم از 1,000 تومان پایینتر نمیآید، میتوانید حوالهی فروش را 100 تومان بفروشید: متعهد میشوید یک ماه دیگر سهم را 1,000 تومان از خریدار حواله بخرید.
- سهم بالای 1,000 تومان: طرف مقابل اعمال نمیکند و 100 تومان سود شماست؛ سهم هر قدر هم بالا رفته باشد، سود همین است.
- سهم بین 900 و 1,000 تومان: طرف مقابل اعمال میکند، ولی شما هنوز سود دارید. اگر سهم 950 تومان باشد، سود 50 تومان است.
- سهم زیر 900 تومان: زیان میکنید و هر چه سهم پایینتر برود زیان بیشتر است.
زیان فروشندهی اختیار فروش بینهایت نیست، چون قیمت سهم از صفر پایینتر نمیرود. در این مثال بیشترین زیان 900 تومان است.
چهار نمودار پایه
در هر چهار نمودار، محور افقی قیمت سهم در سررسید و محور عمودی سود و زیان است. شکل این چهار نمودار را به خاطر بسپارید؛ وقتی نام یک موقعیت را میشنوید باید نمودارش در ذهنتان بیاید. همهی استراتژیهای ترکیبی از کنار هم گذاشتن همینها ساخته میشوند.
- خریدار اختیار: زیان محدود به پولی که داده است.
- فروشندهی اختیار: سود محدود به پولی که گرفته است.
- در برابر هر خریدار اختیار، یک فروشندهی همان اختیار هست.
تعریف اختیار معامله
اختیار معامله قراردادی است که به خریدار اختیار میدهد، بدون الزام، که در تاریخ مشخصی در آینده مقدار مشخصی از یک دارایی را با مبلغ مشخص از فروشنده بخرد یا به او بفروشد.
- خریدار اختیار خرید: حق خرید دارایی را دارد.
- فروشندهی اختیار خرید: الزام به فروش دارایی دارد.
- خریدار اختیار فروش: حق فروش دارایی را دارد.
- فروشندهی اختیار فروش: الزام به خرید دارایی دارد.
چهار اصطلاح انگلیسی
- Call: اختیار خرید
- Put: اختیار فروش
- Long: موقعیت خریدار
- Short: موقعیت فروشنده
پس «خرید اختیار خرید» همان Long Call است، «فروش اختیار خرید» Short Call، «خرید اختیار فروش» Long Put و «فروش اختیار فروش» Short Put. در ادامهی دوره این اصطلاحها زیاد به کار میروند.
آزمونک این درس
5 سؤال کوتاه برای اینکه ببینید نکتههای اصلی را گرفتهاید. بعد از هر جواب، توضیح آن را میبینید.
این ویدیو آموزشی است و توصیه به خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. فهرست کامل دوره در مرکز آموزش، راهنمای مکتوب استراتژیها در راهنمای استراتژیها و مقررات در قواعد بازار.