آیا در هفته‌ی سررسید قراردادهای آپشن، سهم پایه می‌ریزد؟ آزمون یک باور رایج با داده‌های واقعی

یافته‌های کلیدی

• در 5 روز معاملاتی پیش از سررسید، سهم پایه به‌طور میانگین +0.55٪ بازده اضافه داشت (دامنه‌ی اطمینان 95٪: −1.28 تا +2.35)؛ سهم هفته‌های منفی 43٪ بود، نزدیک 39٪ یک هفته‌ی معمولی.
• روز آخر معامله‌ی قراردادها تنها روزی است که نشانه‌ی افت دارد: −0.43٪ بازده اضافه (دامنه −0.92 تا +0.05). با تعریف کمی گسترده‌تر سررسیدها (140 رویداد) همین عدد −0.53٪ شد و دامنه‌اش (−0.98 تا −0.09) صفر را دربر نگرفت.
• دو روز پیش از سررسید برعکس، کمی مثبت بود (+0.46٪)؛ الگوی «ریزش پیوسته‌ی هفته‌ی آخر» در هیچ روزی دیده نشد.
• اثر از سهمی به سهم دیگر پراکنده است؛ برای سهم‌های پرسررسید مثل اهرم، شستا و وبملت میانگین هفته‌ی پیش از سررسید تقریباً صفر بود.

پیشینه

• Stoll و Whaley (1987)، Financial Analysts Journal: نخستین شواهد «اثر روز سررسید» را در بازار آمریکا گزارش کردند، در روزهایی که آتی و اختیار شاخص هم‌زمان سررسید می‌شدند (معروف به «ساعت جادوی سه‌گانه»): حجم و نوسان در پایان روز بالا می‌رفت و قیمت پس از سررسید کمی برمی‌گشت.
• Ni، Pearson و Poteshman (2005)، Journal of Financial Economics: نشان دادند قیمت پایانی سهم‌های دارای اختیار معامله در روز سررسید دور قیمت‌های اعمال جمع می‌شود (پدیده‌ی «سنجاق شدن»). علت را پوشش ریسک بازارگردان‌ها و در بخشی دست‌کاری معامله‌گران دانستند.
• Vipul (2005)، Journal of Futures Markets: در بورس هند، دارایی پایه در روز پیش از سررسید بازده منفی داشت و روز معاملاتی بعد به‌طور معنادار برگشت؛ یعنی فشار سررسید گذرا بود.
• Golez و Jackwerth (2012)، Journal of Financial Economics: آتی شاخص S&P 500 نزدیک سررسید به سمت قیمت اعمال بی‌تفاوت کشیده می‌شد؛ علت را تعدیل پوشش دلتای بازارگردان‌ها با گذر زمان دانستند.
• جمع‌بندی پیشینه: نتیجه‌ها از بازاری به بازار دیگر فرق دارد: در برخی بازارها مثل هنگ‌کنگ اثر منفی گزارش شده و در برخی مثل کره اثری دیده نشده است. در بازار اختیار معامله‌ی سهام ایران پژوهش منتشرشده‌ای در این باره نیافتیم.

روش